સિંગાપોર- શાંઘાઇ – ડાલીઆન

જ્યારે ઇન્ડિયામાં હતો ત્યારે ઘણી બિઝનેસ ટ્રીપો કરી કરીને લગભગ આખુ ભારત ફરી વળ્યો હતો. સિંગાપોર આવ્યા બાદ બેગો ભરી ભરીને દોડવાનું બંધ થઇ ગયુ છે અને 8:30થી 5:30ની નોકરીમાં જીંદગી સેટ થઇ ગઇ છે. લગભગ 6 વર્ષ પછી ગયા અઠવાડિયે બિઝનેસ ટ્રીપ પર જવાનું થયું અને આ વખતે સ્થળ હતું ચાઇના. ચાઇના હું પહેલા ક્યારેય ગયો નહોતો એટલે આ ટ્રીપ દરમ્યાન નવા દેશને જોવાની અને ત્યાંના લોકોને સમજવાની મારા માટે એક તક હતી. આ પોસ્ટમાં સિંગાપોરથી ડાલીઆન સુધીની યાત્રા દરમ્યાનના વિચારવાયુને અને અવલોકનોને મૂક્યા છે.

20120727_061135રવિવારે સવારે 10-10 વાગ્યે સિંગાપોરથી શાંઘાઇની ફ્લાઇટનો સમય હતો એટલે સવારે લગભગ 8-15 વાગ્યાની આસપાસ ચાંગી એરપોર્ટ પર પહોંચી ગયો. હોંગકોંગના ખતરનાક અનૂભવ પછી હવે એરપોર્ટ દર વખતે જલ્દી પહોંચી જઉં છું (અંગ્રેજીમાં આના માટે કહેવત છે “once bitten, twice shy” અને ગુજરાતીમાં કહેવત છે કે “દૂધનો દાઝ્યો છાશ પણ ફૂંકી કૂંકીને પીએ”) ઇન્ડિયાના એરપોર્ટો પર સમય કંઇ રીતે કાઢવો એ સમસ્યા છે પણ ચાંગી એરપોર્ટ પર એવી કોઇ સમસ્યા નથી. વહેલા પહોંચી કોફી-નાસ્તા પાણી કરો કે પછી window shopping કરો (કારણ કે મને એરપોર્ટ પર શોપીંગ પોષાય એમ નથી :)) અથવા કંઇ ના કરવું હોય તો

Some Sculpture @Changi Airport

હાથમાં રાખેલા ફોનને રમાડો. એરપોર્ટ પર wi-fi connectivity મફતમાં છે એટલે આરામથી સમય પસાર કરી શકો. ઇન્ડિયાના એરપોર્ટો પર આવી સુવિધાઓ ક્યારે આવશે એમ વિચારતા દુખી થઇ જવાય છે. (ડીસેમ્બર 2011 સુધી તો અમદાવાદ અને મુંબઇ એરપોર્ટ પર વ્યવસ્થિત wi-fi connectivity ઉપલબ્ધ નહોતી હવે કદાચ પરિસ્થિતિ બદલાઇ હોય તો ખબર નહીં.) ચાંગી એરપોર્ટને જોઇને કાયમ એજ પ્રશ્ન મને થતો હોય છે કે આપણે ઇન્ડિયામાં ક્યારેય આવા એરપોર્ટો જોઇ શકીશું ખરા? એરપોર્ટ પર સ્વચ્છતા, બધી સામાન્ય સુવિધાઓનો ઉત્તમ રખરખાવ અને યાત્રીઓની સુવિધાને ધ્યાનમાં રાખીને અપાતી સેવાઓ વગેરે ક્યારેય ઇન્ડિયામાં શક્ય બનશે ખરું? ચાંગી એરપોર્ટ પર જો યાત્રીઓને 0.5 કિમી પણ જો ચાલવાનું હોય કે થોડા દૂરના બોર્ડીંગ ગેટ પર જવાનું હોય તો એના માટે મોનો રેલની  અથવા ટ્રાવેલેટરની વ્યવસ્થા હોય છે જ્યારે આપણે મોનોરેલની દોડાવવાની વાત દૂર રહી એક મોનોરેલનો બ્રીજ પણ બરાબર નથી બનાવી શકતા. બીજી સુવિધાઓની વાત તો જવા દો બાથરૂમના નળમાં વ્યવસ્થિત પાણી આવે એટલું પણ નથી કરી શકતા (બાથરૂમમાં હાથ ધોવા સાબુ હોવો કે સ્વચ્છતા હોવી એ તો બહુ દૂરની વાત છે).  મુંબઇના Interntational Terminalથી Domestic Terminal પર યાત્રીઓને લઇ જવા માટે એક પ્રોફેશનલ બસ સર્વિસ પણ પૂરી નથી પાડી શકતા. આ બધું ઉભું કરવામાં કોઇ Rocket Science સમજવાની જરૂર નથી આ બધી માળખાગત સુવિધાઓ ઉભી કરવામાં ખાલી સામાન્ય બુધ્ધિ વાપરવાની જરૂર છે અને ભ્રષ્ટાચારને બાજુએ રાખીને ઇચ્છાશક્તિથી કામ કરવાની જરૂર છે પણ કમનસીબે ઇંન્ડિયામાં આ જ વાતનો અભાવ છે. બે વર્ષ પહેલા સુધી અમદાવાદ એરપોર્ટ પર જો બે ફ્લાઇટ એક સાથે આવી ગઇ હોય તો આવેલા પ્રવાસીઓને એક જ છત નીચે ઉભા રાખી શકે એવું બિલ્ડીંગ પણ નહોતું. મુસાફરો ડિસેમ્બરની રાતની કડકડતી ઠંડીમાં ખુલ્લી ગટરોના સંસર્ગમાં લાઇન લગાવીને બહાર ઉભા રહેતા અને જ્યારે વારો આવે ત્યારે અંદર બિલ્ડીંગમાં જઇને ઇમીગ્રેશનની વિધિ પૂરી કરતા. મોદી સાહેબ જાપાની મૂડી રોકાણ વધારવા માટે જાપાન આંટાફેરા મારે છે પણ બે વર્ષ પહેલા મેં મારી સાથે ફ્લાઇટમાં આવેલા જાપાની રોકાણકારોને  ગટરની ખુલ્લી લાઇનો જોઇને મોં બગાડતા જોયા છે. જો એરપોર્ટ પર ઉતર્યા બાદ પહેલી જ impression આવી પડે તો કોઇ રોકાણકારને રોકાણ કરવાનું મન થાય ખરું? હવે નવું એરપોર્ટ બનવાથી અમદાવાદની પરિસ્થિતિ થોડી સુધરી છે પણ મુંબઇ એરપોર્ટનો તો ભગવાન માલિક છે…

20120722_164648સિંગાપોરથી અમારી China Eastern Airlinesની ફ્લાઇટ હતી. ફ્લાઇટ સમયસર ઉપડી ખરી પણ સમયસર પહોંચી નહીં. અમને લગભગ 40 મિનીટ મોડા શાંઘાઇ પહોંચાડ્યા. China Eastern Airlinesની એર હોસ્ટેસો જોઇને પારાવર દુખ થયું. ચાઇનમાં જોઇએ એટલી નમણી નારો મળી રહે તેમ છતાં પણ અમારી ફ્લાઇટની બધી એર હોસ્ટેસો આપણી Air Indiaની એર હોસ્ટેસોને પણ સારી કહેવડાવે એવી હતી. (હશે નસીબ નસીબની વાત:)) જો કે In Flight service સારી હતી. ફ્લાઇટમાં in flight entertainmentની સુવિધા નહોતી. (સિંગાપોર એરલાઇન્સમાં તમે

China Eastern Airlines’ Flight

મુસાફરી કરતા રહેતા હો તો એનો આ ગેરફાયદો… તમારી આદતો બગડી જાય :)) મારી આશાથી વિપરીત વિમાનમાં મને અપાયેલું શાકાહારી ભોજન ઠીક ઠાક હતું. (આપણે આપણી આશાઓ ઓછી કરી નાંખીએ તો જીવનમાં કેટલો સંતોષ વધી જાય નહીં? :)) ફ્લાઇટમાં અમુક ચાઇનીઝોએ એમની coutesyless વર્તણૂંકનો પરચો આપી દીધો પણ એ મારા માટે expected હતું એટલે વધુ નવાઇ ના લાગી. છેવટે લગભગ 4 વાગ્યાની આસપાસ અમે શાંઘાઇ પહોંચ્યા.

20120722_165525શાંઘાઇ એરપોર્ટ પર જેવો એરોબ્રીજમાંથી હું બહાર નીકળ્યો ત્યાં એક માણસને હાથમાં કાગળ લઇને ઉભેલો જોયો એમાં લખ્યું હતું કે યાત્રીઓએ પોતાનો સામાન ક્યા બેલ્ટ પરથી લેવાનો. સિંગાપોરમાં ફ્લાઇટ જ્યારે લેંડ થવાની હોય ત્યારે ફ્લાઇટમાં જ જાહેરાત થઇ જાય કે સામાન ક્યા બેલ્ટ પર આવશે જ્યારે અહીં આવી વિચિત્ર પ્રથા. કદાચ Labor sensitive દેશોમાં આવું જ હશે એમ લાગ્યું. શાંઘાઇ એરપોર્ટ મને બહુ સામાન્ય લાગ્યું. મોટું છે પણ એમાં એક પણ વાત ઉડીને આંખે વળગે એવી ના લાગી. માળખાગત સુવિધાઓના ફરકને નજરઅંદાજ કરીએ તો મુંબઇ અને શાંઘાઇ એરપોર્ટ બન્ને સરખા લાગ્યા. સામાન આગળની યાત્રા માટે સીધો જ ટ્રાન્સફર થવાનો હોવાથી અમે Domestic Terminal તરફ રવાના થયા કારણ કે ત્યાંથી અમારે ડાલીઆન માટે ફ્લાઇટ લેવાની હતી. મેં થોડા એરર્પોર્ટ પર આંટા ફેરા માર્યા પણ

Shanghai Airport at glance

કંઇ ધ્યાનાકર્ષક લાગ્યુ નહીં. જો કે એરપોર્ટ પર આંટાફેરા મારતા એક વાતની મને ખબર પડી ગઇ કે Apple શા માટે આજની તારીખમાં દુનિયાની Most Valued કંપની છે? એરપોર્ટ પર લગભગ દરેક વ્યક્તિના હાથમાં iPhone/iPad હતા.(આ વાતની એરપોર્ટથી બહાર આવ્યા બાદ પણ પુષ્ટિ થઇ) હવે જ્યારે દુનિયાના સૌથી વધૂ વસ્તી ધરાવતા દેશમાં કોઇ કંપનીનો આટલો મોટો market share હોય તો એ કંપની બિલીયન ડોલર્સમાં કમાવાની જ છે ને. શાંઘાઇથી ડાલીઆન માટેની અમારી ફ્લાઇટ સાંજના 6-10 વાગ્યે હતી. બરાબર 6-10 વાગ્યા સુધીમાં બધા યાત્રીઓ વિમાનમાં ગોઠવાઇ ગયા હતા અને 6-15ની આસપાસ વિમાને ટેક ઓફ માટે રન વે પર આગળ વધવાનું શરૂ પણ કર્યું. ટેક ઓફ પહેલા વિમાન અચાનક જ સ્થિર થઇ ગયું અને થોડી વાર પછી વિમાનમાં જાહેરાત થઇ કે વિમાન ખોટા રનવે પર ચઢી ગયું છે એટલે ટેક ઓફ કરતા ટાઇમ લાગશે. બધાં પેસેંજરો બિચારા વિમાનમાં ભરાઇ ગયા. હવે બીજા રનવેથી ટેક ઓફ કરવા માટે જ્યાં સુધી એ રન વે પર લેન્ડ થનારી બીજી ફ્લાઇટો લેન્ડ ના થાય ત્યાં સુધી રાહ જોવી રહી. છેવટે 7-15 વાગ્યે એટલે નિયત સમય કરતા 1 કલાક અને 5 મિનીટ મોડા અમારા વિમાને ઉર્ધવગમન કર્યું. એરપોર્ટના રનવે પર અટવાયેલો હતો ત્યારે મેં બીજી એક વાત નોંધી કે ત્યાં રન વે પર બાકાયદા ટ્રાફિક સિગન્લની સિસ્ટમ હતી. એટલે કે જો કોઇ વિમાન રનવે પર જતું હોય તો બીજા વાહનો માટે લાલ લાઇટ હોય એટલે એ વાહનો ઉભા રહે જ્યાં સુધી વિમાન ના જાય ત્યાં સુધી. આ મને થોડી ખતરાજનક વાત લાગી. ના કરે નારાયણને સાલું કોઇ વાહનચાકલનું મગજ ફટક્યું અને વિમાનમાં વાહન ઘૂસાડી દે તો મારામારી થઇ જાય ને? (ડેનવરમાં “The Dark Knight Raiser”ના સ્ક્રિનીંગ દરમ્યાન ગોળીબારનો કિસ્સો હજુ તાજો જ હતો એટલે આવા વિચારો આવે એ સ્વાભાવિક છે). લગભગ 8:45ની આસપાસ અમે ડાલીઆન પહોંચ્યા. એરપોર્ટ મને શાંઘાઇ કરતા થોડું સારુ લાગ્યું પણ ત્યાની લગેજ માટેના converyor beltની સિસ્ટમ થોડી વિચિત્ર લાગી. સૌ પ્રથમ મેઇન બેલ્ટ પર લગેજ આવતો હતો અને ત્યાંથી એક ઢાળ પરથી સામાન નીચે લગેજ બેલ્ટ પર લપસીને આવતો હતો જેને કેચ કરવા માટે 🙂 એક લેડી ત્યાં ઉભી હતી એટલે સામાન આંચકા સાથે દિવાલ પર અથડાય નહીં અને એ લેડી લગેજને કેચ કરીને લગેજ બેલ્ટ પર બરાબર ગોઠવતી હતી. આવી ગોઠવણ કેમ મને ના સમજાયું.  હવે આ ગોઠવણમાં Fragileના સ્ટીકર લગાવેલા સામાનો પણ આવતા હતા. અમુક ખોખામાં આવેલા સામાનો ફાટેલા પણ મેં જોયા. ટૂંકમાં Fragileનું સ્ટીકર તમે તમારા મનના સંતોષ માટે જ લગાવ્યું હોય એવી વ્યવસ્થા હતી.

એરપોર્ટ પર બહાર નીકળતા જ ચાઇનીઝ તહેઝીબનો અનૂભવ થઇ ગયો. લોકો ટેક્ષીની લાઇનમાં ઉભા ઉભા બીજા લોકોની પરવા કર્યા વિના બિંદાસપણે ધૂમ્રપાનનો આનંદ લઇ રહ્યા હતા. વળી એક બે નહીં પણ 3-4 જણા આ ભગીરથા કાર્યમાં લાગ્યા હતા. આ જોઇને મને મલેશિયાનું એરપોર્ટ યાદ આવી ગયું. ત્યાં પણ આ જ હાલત છે. આ એક બાબતે કદાચ આપણે ભારતીયો કદાચ સારા છીએ. રાત્રે લગભગ 9:30 વાગ્યે અમે હોટેલ પર પહોંચ્યા. એરપોર્ટથી ટેક્ષીમાં હોટલ જવામાં લગભગ 20-25 મિનીટ જેવો સમય લાગ્યો. રસ્તા થોડા ભીના હતા એટલે લાગ્યુ કે થોડા સમય પહેલા વરસાદ પડ્યો હશે. વાતાવરણ એકદમ ઠંડુ હતુ અને ટેક્ષીમાં બેઠા બેઠા ઠંડા પવનના સપાટા ખાવાની મઝા આવી કારણ કે સિંગાપોરમાં આવી હવા ભાગ્યે જ ખાવા મળે. ટૂંકમાં દિલ ગાર્ડન ગાર્ડન થઇ ગયું અને એમ થયું કે હોટેલ થોડી દૂર હોય તો સારુ તો થોડી વધૂ ઠંડી હવા ખાવા મળે :).

અમારી હોટેલ હતી “Howard Johnson Parkland Hotel”. હોટલ પર પહોંચ્યા બાદ ચેક ઇન કરી લીધું. ચેક ઇન કાઉંટર પર પણ લોકોને અંગ્રેજી બોલવામાં તકલીફ પડતી હતી. મારી સાથે ઓફિસના બીજા બે સિંગાપોરના ચાઇનીઝો હતા એટલે એમણે બધી વિધિ મારા વતી પતાવી દીધી. હોટેલ પંચતારક હોવાથી બધી જોઇતી સુવિધાઓ રૂમમાં ઉપલબ્ધ હતી. સૌથી સારી વાત એ કે મફતમાં wi-fi સુવિધા પણ હતી પણ સ્પીડ ધીમી હતી. જો કે સ્પીડ કરતા પણ મોટી સમસ્યા એ હતી કે ફેસબુક, ટ્વીટર, વર્ડપ્રેસ, ગુગલ+ બધું blocked હતું (first test of censorship) એટલે ખાલી મેઇલ ચેક કરી શકો અથવા કોઇ ટાઇમ્સ ઓફ ઇંડિયા જેવા સમાચારપત્રો વાંચી શકો. ટીવીમાં અમુક મૂવી ચેનલો અને બીજી ચાઇનીઝ ચેનલો આવતી હતી પણ મને એમાં બહુ રસ ના પડ્યો. આખા દિવસનો મુસાફરીનો થાક હતો એટલે તરત પથારીમાં લંબાવ્યું અને સમાધી લગાવી.

ચાઇના મુસાફરી દરમ્યાન કરેલા બીજા અવલોકનો, વધૂ માહિતી અને ફોટા માટે બીજી પોસ્ટ લખવાનો વિચાર છે. (Time Permitting Smile) …..

Advertisements

ઇન્ડિયા ડાયરી–પ્રસ્થાન (સિંગાપોર – કુઆલાલમ્પુર – મુંબઇ – અમદાવાદ)

દર વખતે દિવાળી દરમ્યાન વેકેશન માટે ઇન્ડિયા જઉ છું પણ આ વખતે અમુક કારણોસર ઇન્ડિયા જવું કે નહીં એ નક્કી નહોતું. છેવટે 10 દિવસનો સમયગાળો મળે એમ હતું તો ઇન્ડિયા જવાનો કાર્યક્રમ બનાવી નાંખ્યો. મારે એકલા એ જ જવાનું હોવાથી સૌથી વધૂ cost effective માર્ગે જવાનું નક્કી કર્યું. નેટ પર જોતા જોતા અમદાવાદ જવા માટેનો સૌથી વધૂ કિફાયતી માર્ગ કુઆલાલમ્પુર (મલેશિયાની રાજધાની) થઇને જડ્યો. સિંગાપોર અને મલેશિયાથી અમુક બજેટ એરલાઇન્સો ઇન્ડિયાના અમુક શહેરો માટે ઉડાન ભરે છે. જો કે સિંગાપોરથી મોટા ભાગની એરલાઇન્સો દક્ષિણ ભારતના શહેરો માટે ઉડાન ભરે છે જ્યારે કુઆલાલમ્પુરથી મુંબઇ અને દિલ્હી માટે પણ વિકલ્પો છે અને સિંગાપોર કરતા સસ્તુ પણ છે. સિંગાપોરથી કુઆલાલમ્પુર જવું એ કોઇ મોટી વાત નથી વળી મોટા ભાગે મલેશિયા માટેનો વિઝા પાસપોર્ટમાં લાગેલો જ હોય છે એટલે સિંગાપોરથી મલેશિયા જવામાં કોઇ તકલીફ નથી થતી. સિંગાપોરથી કુઆલાલમ્પુર જવા માટે જમીન અને હવાઇ માર્ગે અનેક વિકલ્પો ઉપલ્બધ છે. જો બસમાં જાઓ તો 25-50 ડોલર જેટલો ખર્ચો થાય જ્યારે હવાઇ માર્ગે જાઓ તો 75-100 ડોલર જેટલો ખર્ચો થાય.

હું એકલો જ હતો એટલે બસમાં જવાનું નક્કી કર્યું અને જે દિવસે ફ્લાઇટ હતી એના આગલા દિવસે બસમાં કુઆલાલમ્પુર જવા બેસી ગયો. અહીંની ખાનગી બસ સેવા ખૂબ સારી અને આરામદાયક હોય છે. 25 ડોલરમાં પણ તમને push back 2×1 કોચની આરામદાયક સુવિધા મળી રહે છે. હું સિંગાપોરથી રાત્રે 12 વાગ્યે બસમાં બેઠો અને મુસાફરી એકદમ આરામદાયક અને સૂતા સૂતા પતી ગઇ. હું કુઆલાલમ્પુર પહોંચ્યો સવારે 5 વાગ્યે અને સવાલ હતો કે શું કરવું સાંજના 6 વાગ્યા સુધી (કારણ કે મારી ફ્લાઇટ હતી સાંજના 6 વાગ્યે)?

બસે મને કુઆલાલમ્પુરમાં જાલાન બુકીત બિંતાંગમ એરિયામાં ફેડરલ હોટલ પાસે ઉતાર્યો. આ વિસ્તાર સિટી સેન્ટરની નજીક જ છે અને સારો એરિયા છે. હું જ્યારે સવારના 5 વાગ્યે પહોંચ્યો ત્યારે રાત હજી પણ જવાન હતી. પબ્લિક સારા એવા પ્રમાણમાં રસ્તા પર દેખાતી હતી અને જુવાનિયાઓની મહેફિલ હજી પણ ચાલી રહી હોય એમ લાગતુ હતું. ઘણા બધાં ટેક્ષીવાળા મને ઉતરતા જ ઘેરી વળ્યા પણ મારે તો ક્યાં જવું એ મને ખૂદને પણ ખબર નહોતી એટલે એમની સાથે જવાનો કોઇ સવાલ નહોતો. વળી અહીંના ટેક્ષીવાળાઓ આપણા ઇન્ડિયાના રિક્ષાવાળાઓને પણ સારા કહેવડાવે એવા હોય છે. 5-10 મિનીટ આજુ બાજુનો રંગીન નઝારો માણ્યો અને પછી ચાલતી પકડી કારણ કે બહુ નઝારા માણવામાં પણ જોખમ છે. કુઆલાલમ્પુરમાં કાયદો અને વ્યવસ્થાની સ્થિતિ ભરોસાજનક નથી. વળી એમાં પણ પર્યટકોને લૂંટવાની વાતોની કોઇ નવાઇ નથી. પ્રથમ મેં સિટી સેન્ટર જવાનું નક્કી કર્યું. સિંગાપોરથી નિકળતી વખતે મોનો રેલ દ્રારા સિટી સેન્ટર જવાનું નક્કી કર્યું હતું પણ સવારના 5:30 વાગ્યે મોનો રેલની સેવા ચાલુ નહોતી થઇ એટલે પછી જેટલો ખ્યાલ હતો મેપ પરથી એ પ્રમાણે ચાલવાનું ચાલુ કર્યું. ફ્રેશ થવા માટે 7/11 પરથી યોગર્ટની એક બોટલ પણ લીધી. જે લોકોને પૂછ્યું એમાના મોટા ભાગના લોકોને રસ્તાની ખબર નહોતી. જેને ખબર હતી એમણે રસ્તો તો બતાવ્યો પણ સાથે સાથે ચેતવણી પણ આપી કે સંભાળીને જજો કોઇ લૂંટી ના લે. આજુબાજુ કરાયેલી ક્રિસમસની સ્રજાવટને જોતા જોતા લગભગ કલાકની રખડપટ્ટી પછી મને પેટ્રોનાસ ટાવરના દર્શન થયા. પેટ્રોનાસ ટાવરની આજુબાજુનો એરિયા સરસ છે અને સૂર્યા KLCC મોલ પણ સારો છે. પેટ્રોનાસની આ મારી ત્રીજી મૂલાકાત હતી. ટાવર પર ટોચ સુધી જવા માટે અહીં પાસ લેવાના હોય છે જે મફતમાં મળે છે પણ રોજ મર્યાદિત પાસ જ મળતા હોવાથી લોકો સવારના 6 વાગ્યાથી લાઇનમાં ઉભા રહી જતા હોય છે. મારે બીજું કોઇ કામ હતુ નહીં અને સવારના પહોરમાં બીજુ કંઇ થઇ શકે એમ હતુ નહીં એટલે હું જઇને પાસ માટે લાઇનમાં લાગ્યો. લાઇનમાં બેઠા બેઠા થોડી ઉંઘ પણ ખેંચી લીધી. જ્યારે શોપિંગ મોલમાં દુકાનો ખૂલવાની શરૂ થઇ એટલે સામેની દુકાનમાંથી બન વગેરે ખરીદી નાસ્તો કર્યો. 9:30 વાગ્યે હું પહોંચ્યો પેટ્રોનાસ ટાવરના સ્કાય બ્રીજ પર. મારી સાથે આવેલા લોકો તો ઉંચાઇ પરથી સરસ વ્યુ જોઇને માંડ્યા ફોટા ખેંચ્યા. મારા માટે નવું નહોતું છતાં પણ મેં અમુક ફોટા ખેંચ્યા. પછી કંટાળો આવવા લાગ્યો એટલા આજુ બાજુના ખુશ થતા લોકોને જોયા અને વિઝીટ પતાવી હું પાછો ધરતી પર આવ્યો. 🙂 નીચે આવીને બહાર આવેલા ફૂવારા અને બીજા દ્રશ્યોના અમુક ફોટા લીધા. પેટ્રોનાસ ટાવરની નીચે લોકો ચોરીનો માલ બહુ વેચતા હોય છે. તમે પર્યટક જેવા લાગો એટલે આવીને તરત મોબાઇલ ફોન કે મોંઘી ઘડિયાળો વગેરે સસ્તામાં તમને પધરાવવા માટે મહેનત કરવા લાગે. જો કે આ બધામાં પડવા જેવું નથી હોતું. બધો ચોરીનો માલ હોય છે અને નો ગેરંટી વોરંટી.

બહાર ફરીને કંટાળ્યો એટલે મોલમાં ગયો અને ખાંખાખોળા ચાલુ કર્યા. જો કે મોલમાં બધુ મોંઘું જ હતું. મેં અમુક પરચૂરણ વસ્તુઓ ખરીદી અને અમુક ફોટા લીધા અને ત્યાંથી પછી બહાર નિકળ્યો અને થોડો તડકો ખાધો. 12 વાગ્યા એટલે જમવા માટે સંગીતા રેસ્ટોરન્ટ પહોંચ્યો. સંગીતા એ અહીંની પ્રસિધ્ધ શાકાહારી ઇન્ડિયન રેસ્ટોરન્ટમાંની એક છે અને ભાવ પણ એકદમ વ્યાજબી છે. ત્યાં જૈન થાળી પણ મળે છે અને મેં જૈન થાળી જ મંગાવી. સંગીતા રેસ્ટોરન્ટ મસ્જીદ એરિયામાં છે અને અહીં બહુ મોટી અને પ્રખ્યાત મસ્જીદ છે. શુક્રવારનો દિવસ હતો અને બપોરના સમયે મેં જોયું તો આખી મસ્જીદ ઉપરાંત આજુબાજુના રોડ પર અને મોનો રેલના સ્ટેશન પર પણ મુસ્લિમ ભાઇઓ નમાજ પઢવા બેઠા હતા. આ દ્રશ્ય જોઇને એમ જ લાગતુ હતું કે જાણે આખું શહેર થંભી ગયું હોય નમાજ માટે. મુંબઇમાં પણ મેં આવા દ્રશ્યો જોયા છે કે સ્ટેશનની બહાર રસ્તાઓ પર લોકો નમાજ પઢવા બેસી ગયા હોય. નમાજના સમયે ટ્રાફિક એકદમ જામ થઇ ગયો હતો. અહીંના લોકોની ટ્રાફિક સેન્સ બહુ ભયાનક છે. લોકોને જ્યાં જગ્યા મળી ત્યાં વાહન ધૂસાડી દે. ફૂટપાથ પર પણ લોકો વાહનો ચલાવતા હતા જે મારા માટે નવું હતુ. 🙂 લોકોની ચાલવાની જગ્યાએ પણ લોકો મનફાવે એમ વાહનો ફેરવતા હતા. જો તમે ચાલતા હો અને વાહનોથી બચી ગયા તો બચી ગયા :). જો કે આ બધું મેં મારી પહેલાની પણ મૂલાકાતોમાં નોંધ્યું હતું.

આ વખતે કુઆલાલમ્પુરની રેલની પહેલી વખત મઝા માણી. મોનો રેલ અને એલઆરટી નેટવર્ક અહીં છે. જે લિમિટેડ અનૂભવ કર્યો રેલમાં ફરવાનો અહીં એ સારો રહ્યો. છેવટે સમય થઇ ગયો મારો એરપોર્ટ પર જવાનો. કુઆલાલમ્પુરમાં બે એરપોર્ટ છે (એક બજેટ એરલાઇન્સ અને ઘરેલુ ઉડાનો માટે અને બીજુ આંતરરાષ્ટ્રીય ઉડાનો માટે) અને બન્ને એરર્પોર્ટ શહેરથી દૂર છે. KL Sentral(not Central Smile) સ્ટેશનથી એરપોર્ટ પર જવા માટે ખાસ બસની વ્યવસ્થા છે. બસ લગભગ 80-90ની ઝડપે ચાલી હોવા છતાં મને એરપોર્ટ પહોંચતા લગભગ 75 મિનીટ જેવો સમય લાગ્યો. મુખ્ય શહેરથી એરપોર્ટ દૂર હોય એ સમજી શકાય પણ આટલું દૂર હોય એ મારા ખ્યાલથી સારુ ના કહેવાય. હું એરપોર્ટ પર થોડો વહેલો પહોંચ્યો એવી આશા સાથે કે એરપોર્ટ સારુ હશે અને ત્યાં થોડું હરીશુ ફરીશું. પણ અહીંનું એરપોર્ટ મારી આશાથી વિપરીત એકદમ ફાલતૂ હતું. મને એરપોર્ટ જોઇને ઇન્ડિયા એસ ટી સ્ટેન્ડ યાદ આવી ગયા. કોઇ પ્રકારનું crowd management જેવું હતું જ નહીં. જ્યાં પણ જુઓ ત્યાં ભીડભાડ જેવું લાગતુ હતું અને વ્યવસ્થાનો અભાવ સ્પષ્ટ જોઇ શકાતો હતો. એક ચીજ મને જરા પણ ના ગમી અને એ હતી કે એરપોર્ટ આખુ લગભગ ધૂમ્રપાનના ધૂમાડાથી ભરેલું હતુ. દર 5-10 મીટરના અંતરે No Smokingના પાટિયા મૂકાયેલા હતા પણ જાણે બધા આંધળા હોય એ રીતે ધૂમાડો કાઢે રાખતા હતા. દરેક No Smokingના પાટિયા નીચે 5 જણા મળીને ધૂમ્રપાનની મઝા માણી રહ્યા હતા. બોર્ડિંગ ગેટ પહેલા એક સ્મોકિંગ રૂમ હતો જેમાં બધાં ધૂમ્રપાન કરી રહ્યા હતા પણ એની અંદર એટલો ધૂમાડો હતો કે કોઇ Non smoker ઘૂસી જાય તો તરત જ કેન્સર ગ્રસ્ત થઇને ટપકી જાય. 🙂 બાથરૂમમાં પણ લોકો મસ્ત થઇને ધૂમ્રપાન કરતા હતા. આવી ગંભીર પરિસ્થિતિ તો મેં ઇન્ડિયામાં પણ ક્યારેય નથી જોઇ. મને સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ પણ એરપોર્ટ પર અભાવ જણાયો. (જ્યારે હું કુઆલાલમ્પુર જઇ રહ્યો હતો ત્યારે જોહર બારૂ ચેક પોઇન્ટ પર તો મારો સામન ચેક કર્યા વગર જ મને નીકળી જવા દીધો. આપણે જ્યારે ચેકીંગને બાયપાસ કરી નાંખીએ ત્યારે VIP જેવી ફિલીંગ આવે અને આપણને સારુ પણ લાગે 🙂 પણ સુરક્ષાની દ્ર્ષ્ટિએ આ કેટલું યોગ્ય કહેવાય?) જો કે આ ફાલતૂ એરપોર્ટની એક સારી વાત એ હતી કે અહીં મફત wifiની સુવિધા ઉપલબ્ધ હતી એટલે એરપોર્ટ પર થોડો ટાઇમપાસ થઇ ગયો. જો કે હું LCCT(Low Cost Carrier Terminal એટલે કે બજેટ ટર્મિનલ) પર હતો એટલે કદાચ મને આવો ફાલતૂ અનૂભવ થયો હશે બાકી મેં જે સાંભળ્યું છે એ મુજબ કુઆલાલમ્પુરનું આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ આટલું ખરાબ નથી.

કુઆલાલમ્પુરથી મુંબઇ સુધીની વિમાનયાત્રા સામાન્ય રહી. બજેટ એરલાઇન્સ હતી એટલે ખાવા પીવાથી માંડીને ઓઢવા માટેના ધાબળા સુધી બધુ સ્વ ખર્ચે હતું પણ એટલું મોંઘુ નહોતુ અથવા તો હું સિંગાપોર ડોલરમાં સરખામણી કરતો હતો એટલે ઓછું મોંઘું લાગ્યુ હતું. ફલાઇટમાં ઘણા બધાં ગુજરાતીઓ હતા જે મારા માટે આશ્ચર્ય સમાન હતું કારણ કે સિંગાપોરની સ્રખામણીમાં કુઆલાલમ્પુર સારુ બિઝનેસ કે ટુરીસ્ટ સ્થળ નથી. સિંગાપોરથી ટિકીટ મોંધી પડતી હોવાથી લોકો કુઆલાલમ્પુરથી જતા હશે એવું કદાચ હોઇ શકે. જો કે એક મજાની વાત બની વિમાનયાત્રા દરમ્યાન. મારી પાછળ વિમાનમાં મુંબઇથી સિંગાપોર અને કુઆલાલામ્પુર ફરવા આવેલા અમુક છોકરા છોકરીઓ બેઠા હતા. એ લોકો સમય પસાર કરવા રમત રમી રહ્યા હતા જેમાં એક ગ્રુપે કોઇ વ્યક્તિને ધારવાની અને બીજા ગ્રુપે 20 સવાલો પહેલા ગ્રુપને પૂછવાના અને એ વ્યક્તિ કોણ છે એ શોધી કાઢવાનું. એમાં એક છોકરીએ બહુ મોટી નોંધાવી. એણે જે વ્યક્તિને ધાર્યો હતો એ હતા ઇન્ફોસીસના ભૂતપૂર્વ ચેરમેન નારાયણ મૂર્તિ હતા. એને જ્યારે સવાલ પૂછ્યો કે ધારેલી વ્યક્તિ ભારતમાં રહે છે કે ભારત બહાર તો એણે જવાબ આપ્યો કે ભારત બહાર અમેરિકામાં રહે છે. આમ જવાબ આપી બધાને આડે પાટે ચઢાવી દીધા. એણે જ્યારે સવાલો પૂછાતા હતા ત્યારે બહુ નાટકો કર્યા કે આ માણસને ના ઓળખો તો તમને શરમ આવવી જોઇએ, ભારતની સૌથી મોટી આઇટી કંપનીના માલિકને નથી ઓળખતા, તમે ભારતીય કહેવડાવવાને લાયક નથી, વગેરે વગેરે. પણ એનો જવાબ કે એ વ્યક્તિ ભારતની બહાર રહે છે એ પછી કોઇના પણ દિમાગમાં નારાયણ મૂર્તિનું નામ કંઇ રીતે આવે? જ્યારે કોઇ એ વ્યક્તિને ના ઓળખી શક્યું ત્યારે એ છોકરીએ જવાબ આપ્યો કે એણે ધારેલ વ્યક્તિ નારાયણ મૂર્તિ છે ત્યારે ગ્રુપમાં આ રમત રમતા બધાં વ્યક્તિઓએ કીધું કે નારાયણ મૂર્તિ તો બેંગ્લોરમાં રહે છે પણ એ છોકરી જરા બહાદૂર હતી. એણે કહ્યું કે એ હવે સાન ફાંસિસ્કોમાં રહે છે અને એણે આ વાત બહુ પ્રસિધ્ધ મેગેઝીનમાં વાંચી છે. (ગપ્પા મારો તો પણ એટલા આત્મવિશ્વાસ સાથે કે બધાં માની જવા જોઇએ 🙂 ) બધાં આ જવાબ સાંભળીને એકદમ માની પણ ગયા અને વાતો પણ કરવા લાગ્યા કે સારુ થયું કે આ વાતની ખબર પડી. મને આ બધી વાતો સાંભળીને સત્ય ઉજાગર કરવાનું મન થઇ ગયું પણ મેં મારી જાતને કાબૂમાં રાખી પણ આ વાત સાંભળીને મારી બાજુ વાળા સજ્જન પોતાનો કાબૂ ગુમાવી બેઠા. એમણે તો બધાને નારાયણ મૂર્તિનું બેંગ્લોરનું પાક્કું એડ્રેસ આખે આખું જણાવી દીધું. મને આમ તો આખી ચર્ચા સાંભળવાની મઝા આવી સાથે સાથે આપણા યુવાનોના સામાન્ય જ્ઞાન વિશે દયા પણ આવી. વળી એ છોકરી કે જેણે એમ કહ્યું કે નારાયણ મૂર્તિ ઇન્ડિયામાં નથી રહેતા અને એ જે મેગેઝીનો વાંચે છે એની દયા પણ આવી. આ રીતે અવલોકન કરતા કરતા અને થોડો આરામ કરતા કરતા મુંબઇ આવી ગયું.

હું મુંબઇ લગભગ 9 વાગ્યે પહોંચ્યો અને ઇમીગ્રેશન વિધિ સરળતાપૂર્વક પતી ગઇ. મારી અમદાવાદ માટેની ફ્લાઇટ 3 કલાક પછી હતી છતા પણ હું તરત જ આંતરરાષ્ટ્રીય ટર્મિનલ પરથી ડોમેસ્ટિક ટર્મિનલ પર પહોંચી ગયો. આંતરરાષ્ટ્રીય ટર્મિનલ પરથી ડોમેસ્ટીક ટર્મિનલ પર જવા માટે બસની સુવિધા છે અને આખો રસ્તો બહુ ભયંકર છે. ભગવાન ભલુ કરે ઇન્ડિયાનું એ એક જ વાત કહી શકાય એ આખો રસ્તો જોઇને.

હું મલેશિયાથી મારા મિત્ર માટે બે વોડકાની બોટલ પણ લઇને આવ્યો હતો. આ બન્ને બોટલ કુઆલાલમ્પુરથી આવતી વખતે મેં ફ્લાઇટમાં મારી સાથે જ રાખી હતી પણ એ જ બોટલ સાથે મને મુંબઇથી અમદાવાદની ફ્લાઇટમાં મને ચેક ઇન કરવાની ના પાડી કારણ કે ફ્લાઇટમાં કોઇ પણ પ્રકારનું પ્રવાહી લઇ જવાની મનાઇ હોય છે. મને કહે કે બન્ને બોટલ તમે લગેજ તરીક ચેક ઇન કરો. હવે બન્ને બોટલને હું લગેજ તરીકે ચેક ઇન કરું તો મારી પાસે એ બે બોટલો સહી સલામત અમદાવાદ પહોંચવાની સંભાવના કેટલી? કદાચ 0%. મને કીધું કે તમે સારી રીતે પેક કરીને Fragile સ્ટીકર લગાવીને મોકલો એટલે વાંધો નહીં આવે પણ આપણને ઇન્ડિયાની સિસ્ટમ પર એમ ભરોસો આવે? હું મારી સમસ્યા લઇને પાછો ચેક ઇન કાઉન્ટર પર આવ્યો અને મારી સમસ્યા જણાવી. મને ચેક ઇન કાઉન્ટર પર બેઠેલી છોકરી કહે કે તમે બરાબર પેક કરી લો વાંધો નહીં આવે પણ સમસ્યા એ હતી કે બે બોટલોને પેક કંઇ રીતે કરવી. એ વખતે ત્યાં કિંગફિશરના (મારી મુંબઇ અમદાવાદની ફ્લાઇટ કિંગફિશર હતી) બે કર્મચારીઓ ઉભા હતા. મારી આ સમસ્યાને જોઇને તરત જ દેવદૂતોની જેમ મારી મદદે આવ્યા. મારી પાસે બેગમાં એક જાડું કપડું હતું એમાં એમણે બન્ને બાટલી બરાબર પેક કરીને કિંગફિશરની કાગળની થેલીમાં લપેટીને એકદમ બરાબર પેક કરી આપી. મને એ બન્ને કર્મચારીઓ પ્રત્યે અહોભાવ જાગી ગયો અને હું વિચારવા લાગ્યો કે નક્કી એ બન્ને ઇશ્વર દ્રારા મોકલાયેલા દેવદૂતો જ છે. 🙂 મારા મનમાં એક આશાવાદ જાગી ગયો કે ઇન્ડિયા સુધરી ગયું લાગે છે. પણ પેકીંગ પતી ગયા પછી બન્ને પોતાની જાત પર આવી ગયા. પેકીંગ કરીને મને કહે કે સાહેબ તમારુ કામ થઇ ગયું હવે કંઇ ચા પાણીનું તો આપતા જાઓ. મારી જોડે ઇન્ડિયાના 50 રૂપિયાથી ઓછાની નોટ નહોતી એટલે કચવાતા મને 50 રૂપિયા આપવા પડ્યા. ઇન્ડિયામાં આવતા જ ઇન્ડિયન સિસ્ટમ એટલે કે લાંચિયા લોકોનો અનૂભવ થઇ ગયો. જો કે 50 રૂપિયા આપ્યા પછી પણ મને એમ થતું હતું કે એ લોકો સાલાઓ એકાદ બોટલ કાઢી તો નહીં લે ને પણ જો કે મારા સદનસીબે અમદાવાદ એરપોર્ટ પર બન્ને બોટલો એકદમ સહીસલામત આવી. જ્યારે અમદાવદમાં કન્વેયર બેલ્ટ પર માત્ર બે બોટલ સાથેના એક નાનકડા મારા પેકને આવતુ જોયું ત્યારે હું એકદમ ખુશ થઇ ગયો. મને રાહત થઇ કે ચલો 50 રૂપિયાનો ખર્ચો લેખે લાગ્યો. એરપોર્ટ પરથી સામાન બહાર લઇને આવ્યો એટલે મારો મિત્ર મારા માટે ઉભો જ હતો. એની સાથે ગાડીમાં બેસીને આખરે રાત્રે 1:30 વાગ્યે ઘરે પહોંચ્યો.

5:30 કલાકની (જો સિંગાપોરથી અમદાવાદ ડાયરેક્ટ જઇએ તો ફક્ત 5:30 કલાક થાય) નાની યાત્રા મેં લગભગ 27 કલાકમાં પૂરી કરી પણ યાત્રા એકંદરે સારી રહી અને કોઇ અનઇચ્છનીય બનાવ ના બન્યો. થોડા ડોલરિયા બચી ગયા અને અમુક અનૂભવો પણ થઇ ગયા.

હોંગકોંગ ડાયરી – પ્રસ્થાન

ગયા અઠવાડિયે 21 ઓક્ટોબરથી – 25 ઓક્ટોબર દરમ્યાન અમે ચાર દિવસ હોંગકોંગ અને મકાઉ ફરવા ગયા હતા. હોંગકોંગ અને મકાઉ બન્ને સ્થળો બરાબર ફરવા માટે ચાર દિવસ પૂરતા નહોતા પણ  મારી પાસે વધૂ રજાઓ ના હોવાના લીધે ચાર દિવસમાં જેટલું જોવાયું એટલું જોઇને પતાવવા સિવાય કોઇ છૂટકો નહોતો. 21મી તારીખે બપોરના 1:30 વાગ્યે ફ્લાઇટ હતી. ટિકીટ બુક કરાવી હતી Tiger Airwaysની કે જે સિંગાપોર અને એશિયા પેસિફિકની જાણીતે બજેટ એરલાઇન્સ છે. મને બજેટ એરલાઇન્સમાં ફરવું નથી ગમતું પણ શું થાય હજી સુધી એટલું જ કમાઇ શક્યો છું કે બજેટ એરલાઇન્સમાં મુસાફરી કરી શકું. Beggars can’t be choosers એના જેવો ઘાટ છે.

જ્યારે પણ મેં બજેટ એરલાઇન્સમાં ટિકીટ બુક કરાવી છે ત્યારે કાયમ મારી સાથે કોઇક તો લોચા થયા જ છે. આ વખતે તો હજી વિમાન સુધી પહોંચુ એ પહેલા જ ડખા ચાલુ થઇ ગયા. મેં જ્યારે ટિકીટ બુક કરાવી હતી ત્યારે 4:30 વાગ્યાની બપોરની ફ્લાઇટની ટિકીટ બુક કરાવી હતી. પણ ફ્લાઇટના ત્રણ દિવસ પહેલા મેઇલ આવ્યો એમાં ચૂપચાપ ફ્લાઇટનો સમય 4:30 થી 1 વાગ્યાનો થઇ ગયો. મેં reminder મેઇલ સમજીને જો એ મેઇલ ના જોયો હોત તો ખબર નહીં શું થાત? હવે 3 કલાક ફ્લાઇટ વહેલી થઇ ગઇ એટલે મારી જોડે 0.5 દિવસની રજા વધારે લેવા સિવાય કોઇ બીજો રસ્તો નહોતો.  જો 4:30 વાગ્યાની ફ્લાઇટ હોત તો હું કદાચ ટાઇમ ઓફ લઇને ચલાવી શક્યો હોત પણ બજેટ એરલાઇન્સમાં આપણે જઇએ એટલે આવા નાના નાના ભોગ આપવા પડે. કદાચ આવા સરપ્રાઇઝોના લીધે જ બજેટ એરલાઇન્સમાં મુસાફરી કરવાની મજા છે. 🙂

 DSCF2201

અમે લોકો એરપોર્ટ પર સમયસર પહોંચી ગયા હતા. ચાંગી એરપોર્ટના બજેટ ટર્મિનલ પર પણ સારી સુવિધાઓ છે. છોકરાઓને રમવા માટેની પણ સુવિધા છે. રુહી ત્યાં રમવા લાગી અને બીજા અમુક નાના છોકરાઓ પણ ત્યાં રમતા હતા એટલે એને તો ત્યાં એમની સાથે રમવાની બહુ મઝા આવી. વળી આગલા દિવસે એના માટે ડોરાના લાઇટીંગવાળા શુઝ પણ લાવ્યા હતા એટલે બહુ ફોર્મમાં હતી. એરપોર્ટ પર થોડા ફોટા પણ લીધા બધાંના.

 

 

DSCF2203

 

 

 

 

એક બંદર એરપોર્ટ કે અંદરDSCF2196 

 

 

 

 

 

 

 

ડોરાના લાઇટવાળા જૂતા

 

થોડા સમય બાદ અમે લોકો ઇમીગ્રેશન પતાવી બોર્ડિંગ ગેટ તરફ રવાના થયા. ત્યાં થોડી મગજમારી થઇ ગઇ. જ્યારે હેન્ડબેગ ચેક કરાવી તો એમાં ફ્રુટ જ્યુસ, રુહી માટે દૂધ, પાણી વગેરે હતું. અમને કહેવામાં આવ્યું કે કોઇ પણ પ્રકારનું પ્રવાહી હેન્ડબેગમાં લઇ નહીં જવા દેવામાં આવે અને એમાં પાણીનો પણ સમાવેશ થતો હતો. અમને કહે જે પણ લાવ્યા છો એ ક્યાં તો બધું પતાવી દો અથવા કચરાપેટીમાં ફેંકી દો. હવે એક સાથે આટલું બધું અને જાતજાતનું કંઇ રીતે પિવાય? પણ પછી થોડી રકઝક કરી અને રુહીના નામે અમે જ્યુસ અને દૂધની બોટલ અંદર લઇ જવામાં સફળ રહ્યા. પાણી કેમ ના લઇ જવાય એ મને ખબર ના પડી. દૂધની બોટલમાં પણ મારી પાસે બોટલનું સીલ તોડાવીને કહે કે રુહીને થોડું પીવડાવો પછી જ અંદર લઇ જઇ શકશો. પછી સત્તા આગળ શાણપણ નકામું અને ગરજે ગધેડાને પણ બાપ કહેવો પડે એમ માની જે રહ્યું એ રહ્યું ગણીને અંદર પહોંચ્યા. છે ને આતંકવાદીઓનો ત્રાસ…..

જ્યારે બોર્ડિંગ ગેટ પર આવ્યા ત્યારે બીજી નાની માથાકૂટ થઇ. જ્યારે મેં બોર્ડિંગ પાસ ચેક કરનાર લેડીને ખાલી મારો બોર્ડિંગ પાસ જ આપ્યો ત્યારે મારા પર એણે ઘૂરકિયા કરવા માંડયા. થોડા Hi decibleમાં એણે મારો પાસપોર્ટ માંગ્યો. એણે મારો પાસપોર્ટ લઇને પછી એણે વિધિ તો પતાવી પણ પછી પાસપોર્ટ અને મારો બોર્ડિંગ પાસ બરાબર મારા ચહેરાની સામે રાખીને બરાડી કે "from next time give both passport n boarding pass together". હું તો આવું વર્તન જોઇને એકદમ સ્તબ્ધ થઇ ગયો. મારા ખ્યાલથી એ ચેક કરનાર લેડી માટે અમે બજેટ એરલાઇન્સમાં ટ્રાવેલ કરવાવાળા એકદમ હલકા લોકો હોઇશું.  એમાં ય વળી મારો ચામડીનો કલર પણ સફેદ નહીં એટલે એના મતે તો હું કારીગર વર્ગના લોકોમાં આવતો હોઇશ. ખબર નહીં એ લેડીની એના બોયફ્રેંડ સાથે મારામારી થઇ હશે કે એને ભૂખ લાગી હશે કે ગમે એ હોય પણ એનું વર્તન જરા પણ વ્યાજબી નહોતું. જો કે મેં એ વખતે કોઇ મગજમારી ના કરી પણ પાછા આવીને અહીંથી કરેલી Tiger Airways પરની ચાર્જશીટમાં પણ આ મૂદ્દાને સરસ રીતે વણી લીધો છે. જોઇએ હવે શું થાય છે? એરલાઇન્સવાળા મને ખબર છે કે કોઇ પગલા નહીં ભરે પણ મારી સાથે થયેલા ખરાબ વર્તનની મારે ફરિયાદ તો કરવી જ રહી.

છેવટે ફ્લાઇટમાં અમે ગોઠવાયા. સદ્દ્ભાગ્યે ફ્લાઇટમાં કોઇ ઘટના ના ઘટી અને અમે લોકો નિયત સમય મુજબ હોંગકોંગ પહોંચી ગયા. હોંગકોંગ અમે લોકો લગભગ 5:30 વાગ્યાની આસપાસ પહોંચ્યા. મને એમ હતું કે આટલા જલ્દી પહોંચીશું તો જલ્દી જલ્દી હોટલ પહોંચીને ક્યાંક ફરવા જઇશું. પણ અમને એરપોર્ટમાંથી ઈમીગ્રેશન વિધિ પતાવીને બહાર આવતા જ લગભગ 6:15 જેવું થઇ ગયું. હોંગકોંગ એરપોર્ટ મને એમ હતું કે ભલે ચાંગી એરપોર્ટ જેવું અફલાતૂન નહીં હોય પણ એકંદરે સારુ હશે. પણ મને એરપોર્ટમાં કશું ખાસ સારુ ના લાગ્યું. મારા ખ્યાલથી કદાચ અમદાવાદ અને હોંગકોંગના એરપોર્ટ વચ્ચે બહુ ફરક નહીં હોય. મેં અમદાવાદનું નવું બનેલું એરપોર્ટ જોયું નથી પણ કદાચ એવું પણ બને કે અમદાવાદનું નવું એરપોર્ટ હોંગકોંગના એરપોર્ટ કરતા પણ વધારે સારુ હોય. હોંગકોંગમાં ઇમીગ્રેશન કાઉન્ટર પર બરાબર ભીડ હતી અને માત્ર 4-5 કાઉન્ટર ચાલુ હતા. અમારે પણ લગભગ 20-25 મિનીટ ઉભા રહેવું પડ્યું. (આની સરખામણી સિંગાપોર એરપોર્ટ સાથે કરીએ તો સિંગાપોર પાછા આવ્યા ત્યારે ઇમીગ્રેશનમાં 5 મિનીટ પણ ના લાગી.) એરપોર્ટ પરથી નિકળ્યા બાદ સિટી બસ સુધી પહોંચવામાં અમને બહુ સમય ના લાગ્યો. અમે બહાર નિકળ્યા ત્યારે અંધારા જેવું થઇ ગયું હતું. હોંગકોંગમાં પણ ઇન્ડિયાની જેમ ચાર ઋતુઓ છે અને અત્યારે હાલમાં કદાચ શિયાળાની ઋતુ ચાલી રહી છે. એટલે જ લગભગ 6:30 વાગ્યાની આસપાસ અંધારુ થઇ ગયુ હતું. અમે સિટી બસ દ્વારા હોટલમાં જવાના હતા. એરપોર્ટથી અમારી હોટેલ થોડે દૂર હતી. બસમાં મને સુખદ આંચકો ત્યારે લાગ્યો જ્યારે મેં જોયું કે બસમાં મફત wi-fiની સુવિધા છે. મેં આ પ્રકારની સુવિધા પબ્લિક ટ્રાંસપોર્ટમાં પ્રથમ વખત જોઇ. બસમાં wi-fiની સુવિધા એકદમ સરસ ચાલતી હતી. સ્પીડનો કે કનેક્શન વારેવારે બ્રેક થવાનો પણ કોઇ પ્રોબ્લેમ નહોતો. હોંગકોગમાં મે એ જોયું કે ઘણી બધી જગ્યાએ મફતમાં wi-fiની સુવિધા પ્રાપ્ય છે. અમે જ્યાં રોકાયા હતા એ મોટી હોટલ ના હોવા છતાં પણ ત્યાં એકદમ સરસ wi-fiની સુવિધા પ્રાપ્ય હતી.

જ્યારે અમારી બસ એરપોર્ટથી નીકળી ત્યારે થોડા સમય સુધી તો હાઇવે પર જ ચાલતી રહી. મને થોડી નવાઇ લાગી  કે હોંગકોંગમાં આવું જહાઇવે જેવું જ છે કે પછી કોઇ residential / business district જેવું પણ છે. જો કે થોડા સમય પછી અમે જ્યારે શહેરમાં પ્રવેશ્યા ત્યારે તો દ્રશ્ય એકદમ બદલાઇ ગયું હતું. રસ્તાઓ પર જ્યાં જુઓ ત્યાં લોકોની ભીડભાડ હતી. રસ્તાની બન્ને બાજુએ દુકાનો હતી. ફૂટપાથ પર પણ ગલ્લા જેવું અને નાના સ્ટોલ દેખાતા હતા. મને રસ્તા પર લોકોની આટલી ભીડ જોઇને એકદમ સુખદ આશ્ચર્ય થયું. સિંગાપોરમાં સામાન્યત: આટલી ભીડ રોડ પર ક્યારેય મેં જોઇ નહોતી. વળી સિંગાપોરમાં રસ્તાની આજુબાજુ દુકાનો નથી હોતી. અહીં કોઇ પણ નાની વસ્તુ ખરીદવી હોય તો પણ બજારમાં કે મોલમાં જવું પડે છે. હોંગકોંગને પહેલી નજરે જોઇને એમ જ લાગ્યું કે હું મુંબઇ પહોંચી ગયો છું અને કોઇ ટ્રેન સ્ટેશનની બહાર જોઇ રહ્યો છું. મને ખરેખર હોંગકોંગની આ વાત બહુ ગમી. જેમ મુંબઇમાં દરેક વસ્તુ રોડ પર મળી રહે એવું જ કદાચ હોંગકોંગનું પણ છે. જેમ જેમ અમે લોકો સિટીની અંદર જતા ગયા એમ માનવ મહેરામણ વધતો ગયો. મને મુંબઇની બધી યાદગીરીઓ તાજી થવા લાગી.

છેવટે હોટલ પર પહોંચ્યા. હોટલ પર પહોંચતા અમને 8 વાગી ગયા હતા. બહાર અંધારુ થઇ ગયું હતુ એટલે ક્યાંય જવાનું માંડી વાળ્યું અને ઘરેથી લાવેલો નાસ્તો થોડો કરીને અમે લોકો સૂઇ ગયા. વહેલું સૂઇ જવું પણ જરૂરી હતું કારણ કે બીજા દિવસે ડિઝનીલેન્ડ જવાનું હતું. હોંગકોંગમાં પહેલો દિવસ આમ જ પૂરો થઇ ગયો.

હોંગકોંગના બીજા દિવસોની યાદગીરીઓ હવે પછીના હોંગકોંગ ડાયરીના પાનાઓમાં….

સિંગાપોર આજ કાલ

    • સિંગાપોરમાં હવે ભીડભાડ વધતી જાય છે. સવારે તમે ઘરેથી નીકળો એટલે પબ્લિક ટ્રાંસપોર્ટમાં ભીડનો બરાબર અનૂભવ થઇ જાય. ગયા અઠવાડિયે મારે સિટી હોલથી પીક અવર્સમાં પાછા આવવા માટે ટ્રેન પકડવાનું થયું. પહેલા પ્રયત્ને હું અસફળ રહ્યો અને બીજા પ્રયત્ને પણ હું માંડ માંડ સફળ થયો. થોડા વખત પહેલા જ્યુરોંગથી આવવાનું થયું હતું ત્યારે જ્યુરોંગ સ્ટેશન પર ચાર લેયરમાં લોકોની ભીડ હતી ટ્રેનમાં ચડવા માટે. મુંબઇ જેવી જ સ્થિતિ હવે અહીં પણ થઇ રહી છે. અહીં ફક્ત એક વાત સારી છે કે ટ્રેનના દરવાજા બંધ હોય છે એટલે કે લોકો મુંબઇની ટ્રેનોની જેમ લટકીને નથી જઇ શકતા એટલે અકસ્માત થવાનો ભય નથી રહેતો. બસ સર્વિસની પણ આમ જ હાલત છે. હું થોડા વખત પહેલા સવારના 6:30 વાગ્યે બસમાં જવા નીકળ્યો હતો તો પણ સવારના પણ આખી બસ ભરેલી હતી અને બસ કેપ્ટનને બૂમો પાડીને લોકોને અંદર ધકેલવા પડ્યા હતા.
    • સિંગાપોરની સરકાર હવે અહીંના નાગરિકોને વ્હાલા કરવામાં લાગી છે. સિંગાપોર સરકાર હવે રેસિડન્ટ લોકોને અપાતી સવલતો પર કાપ મૂકીને એ ફાયદો સિટીઝન લોકોને આપવાની કવાયત કરી રહી છે. રેસિડન્ટ લોકો માટે હવે મેડીકલ સારવાર મોંધી થઇ રહી છે. શાળાની ફીમાં પણ 2011થી વધારો થઇ રહ્યો છે. આમ જોવા જઇએ તો આ પ્રકારનો ભેદભાવ અમુક હદથી વધારે યોગ્ય નથી. જો આમ જ ચાલુ રહેશે તો સિંગાપોરમાં કોઇ આવીને રહેવાનું પસંદ નહીં કરે. સિંગાપોર પશ્ચિમી દેશોની જેમ સારી લાઇફ સ્ટાઇલ અને કમાણી આપી શકવા સક્ષમ નથી અને એમાં પણ જો સરકારની આવી નીતિઓના લીધે કમાણી કરતા ખર્ચા વધી જશે તો કોણ સિંગાપોર આવવાનું પસંદ કરશે? જો કે અહીંની સરકારનું આમ કરવા પાછળ કારણ છે અને એ કારણ છે કે નજીકના ભવિષયમાં અહીં ચૂંટણીઓ યોજાવાની છે એટલે સિટીઝન લોકો કે જેમના મત લેવાના છે એમને વ્હાલા કર્યા સિવાય છૂટકો નથી. (કાગડા બધે કાળા જ છે નહીં? 🙂 )
    • સિંગાપોરનો સૌ પ્રથમ કેસિનો આ રવિવારથી ખૂલી રહ્યો છે. સિંગાપોરમાં નજીકના ભવિષ્યમાં 2 integrated resorts ચાલુ થઇ રહ્યા છે. સેન્ટોસા રિસોર્ટ મહદ અંશે ખૂલી ગયો છે. કેસિનો સાથે સાથે થીમ પાર્ક અને યુનિવર્સલ સ્ટુડિઓ પણ ચાલુ થઇ રહ્યા છે. મને લાગે છે સિંગાપોર વિશ્વ કક્ષાએ Tourist City તરીકે નંબર 1 બનવા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. પર્યટનની દર્ષ્ટિએ જોઇએ તો અહીં બધું જ છે. કેસિનો છે, શોપિંગ experience છે, F1 race છે, થીમ પાર્ક છે, મ્યુઝિયમો છે, થોડા ઘણા અંશે નાઇટ લાઇફ પણ છે. મને લાગે છે કે perfect tourist destination. મારે હજી રિસોર્ટની મૂલાકાત લેવાની બાકી છે. હું હજી રાહ જોઇ રહ્યો છું કે એક વાર બધું ખૂલી જાય એટલે મૂલાકાત લઉં.
    • આજ કાલ સિંગાપોરમાં हर ऐरा गैरा नथ्थु खेरा પાસે iPhone આવી ગયો છે. 500 ડોલરમાં લગભગ અનલિમિટેડ ડેટા પેકજના પ્લાન સાથે iPhone મળતો હોય તો એકદમ મસ્ત deal કહેવાય. અહીંની ટેલ્કો કંપનીઓના ગજવા iPhone ના લીધે ભરાઇ ગયા છે. હું જે ટેલ્કો કંપનીની સર્વિસ હું વાપરું છું એણે 2009માં 320 મિલીયન ડોલરનો નફો કર્યો છે. iPhoneએ ખરેખર બધાંના ગજવા ભરી આપ્યા.

રાજ ઠાકરે માટે એક પ્રશ્ન

આજે મેં સમાચારમાં જોયું કે મુંબઇ શહેરનું આતંકવાદી હૂમલાઓ સામે રક્ષણ કરવા માટે એક ઇલાઇટ કમાન્ડો ફોર્સની રચના કરવામાં આવી છે અને ફોર્સને ટ્રેનિંગ આપ્યા બાદ હવે એ ભવિષ્યમાં થનાર કોઇ પણ આતંકવાદી હૂમલા સામે મુંબઇનું રક્ષણ કરવા તૈયાર છે.

Raj

મારે રાજ ભાઇને પૂછવું છે કે એમણે ચેક કરી જોયું છે કે આ ફોર્સમાં મરાઠી કમાન્ડો જ છે અને બહારના કોઇ (એટલે કે યુપી બિહારના કોઇ ભૈયાઓ) નથી? જો બહારના કોઇ હોય તો રાજ ભાઇએ કેમ મરાઠીઓના મુંબઇની રક્ષા કરવા માટે મરાઠી માણસો લેવાનો જ આગ્રહ નથી કર્યો? રાજ ભાઇને પૂછવાનું મન થાય છે કે એવું કેવું કે શાંતિવાળી બેંકની કે રેલ્વેની નોકરીઓ માટે જ મરાઠી માણસો લેવાનો આગ્રહ રાખવાનો અને ગોળી ખાવાનો વારો આવે તો કોઇ પણ ચાલે?

बेताब दिल की तमन्ना है….

સોની ટીવી પર થોડા વખત પહેલા એક નવા આવનારા કાર્યક્રમ "बेताब दिल की तमन्ना है" નો પ્રોમો જોયો. પ્રોમોમાં સિરીયલની નાયિકા કહે છે કે "गरीब पैदा जरूर हुइ हूं, पर गरीब मरूंगी नहीं". આ ડાયલોગ મને થોડો ઇમ્પ્રેસ કરી ગયો. હું વિચારતો થઇ ગયો કે મુંબઇમાં (અને હવે ટીવી અને મિડીયાની અસર હેઠળ કેટલાય નાના શહેરોમાં પણ) કેટલાય લોકો આ જ વિચારને મગજમાં ભરીને જીવી રહ્યા છે. એમાંથી કેટલાકની જીંદગી બને છે જ્યારે કેટલાયની જીંદગી બરબાદ થઇ જાય છે. પદ, પ્રતિષ્ઠા અને પૈસાની પાછળ ભાગતા ભાગતા માણસ જીંદગી, નૈતિક મૂલ્યો, પરિવાર અને ઘણું બધું દાવ પર લાગી જાય છે. જીંદગીમાં કંઇ કરવા માટે કે બનવા માટે અમુક જુસ્સો જરૂરી છે પણ આ જુસ્સો કેટલો સારો કે ખરાબ છે એ તો દરેક વ્યક્તિ પર આધાર રાખે છે.

આજ કાલ  સોની પર બહુ ત્રાસ ચાલી રહ્યો છે. હું જ્યારે પણ સોની ચેનલ ચાલુ કરુ છું ત્યારે ક્યાં તો CID અથવા दस का दम આ બે પ્રોગ્રામ જ આવતા હોય છે. માણસ કંટાળીને આપઘાત કરી નાંખે એટલી હદે આ બે પ્રોગ્રામોનું પ્રસારણ થાય છે.

Garba event in Tampines

આ વખતે સિંગાપોરમાં છેલ્લા 2-3 વર્ષની સરખામણીમાં ઘણી બધી જગ્યાએ ગરબા થઇ રહ્યા છે. દરેક જગ્યાએ મોંઘી ટિકીટો છે અને આયોજકોએ કમાવાનો વેપલો માંડ્યો છે. સિંગાપોર ગુજરાતી સમાજે પણ ગરબાનું આયોજન કર્યું છે પણ ટિકીટની કિંમત રાખી છે 30 ડોલર અને જો ગુજરાતી સમાજના સભ્ય હો તો 15 ડોલર ટિકીટના. ત્યાં ખાવા પીવાની સગવડ હોય છે તો પણ 30 ડોલર વ્યક્તિ દીઠ બહુ કહેવાય. મારે જવું હોય તો મને તો 60 ડોલર બે જણના પોષાય એમ નથી. બદલાયેલા જમાનાની તાસીર છે આ કે દરેક તહેવારો પણ હવે ધંધો થઇ ગયા છે એટલે હવે વસવસો કરવા જેવું રહ્યું નથી.

જો કે આ નવરાત્રીમાં હું સાવ કોરો પણ રહેવાનો નથી કારણ કે ટેમ્પીનીસમાં શરદપૂનમના ગરબા 3જી ઓક્ટોબરના રોજ યોજાવાના છે. હું જ્યારથી સિંગાપોર આવ્યો ત્યારથી ટેમ્પીનીસમાં જ રહુ છું અને છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી અહીં ફેસ્ટીવલ પાર્કમાં યોજાતા ગરબાનો આનંદ લઉ છું. અહીં ફ્રી સ્ટાઇલમાં જ ગરબા રમાડાય છે પણ ખરેખર બહુ મઝા આવે છે. અહીં પ્રોફેશનલ આયોજન અને નફાખોરી કરતા લોકોના મનોરંજન અને આનંદ પર વધારે ભાર મૂકવામાં આવે છે. ગઇ વખતે સનેડો ગવડાવીને લોકોને જે મઝા કરાવી હતી એ અદ્દ્ભૂત હતું કદાચ મને અમદાવાદ/મુંબઇમાં પણ એટલી મઝા ક્યારેય નહોતી આવી. આ ગરબાના પ્રોગ્રામમાં પ્રવેશ ફી નથી જેને આવવું હોય એ આવી શકે છે અને ગરબાનો આનંદ માણી શકે છે. જો ટિકીટ લીધી હોય તો નાસ્તો આપવામાં આવે છે અને ના લીધી હોય તો ખાલી ગરબાનો આનંદ માણો અને મજા કરો. આ વખતે ટિકીટનો દર રાખ્યો છે 3 ડોલર અને એમાં પણ ભાજી પાવ નાસ્તા તરીકે આપવામાં આવશે. હવે 3 ડોલરમાં ભાજી પાવ અને ગરબાનો આનંદ આજના જમાનામાં કોણ કરાવવાનું હતું? આ વખતે મેં પણ ટિકીટ વેચવાના કામમાં ઝંપલાવ્યું છે અને ફકત 2 દિવસની અંદર જ 50 ટિકીટો વેચી નાંખી છે અને હજુ પણ વધારે ટિકીટો વેચાશે એમ લાગે છે.

આ વખતે મોટા ભાગના મિત્રો આવવાના છે આ પ્રોગ્રામમાં એટલે ખૂબ મઝા આવશે. રુહીને પહેલી વખત traditional dress (ચણિયા ચોળી) પહેરાવવાનો છે. આ વખતે આખા પ્રોગ્રામનું વધૂમાં વધૂ વિડીયો શૂટ અને ફોટા થકી કવરેજ કરવું છે. સિંગાપોરમાં રહીને પણ નવ રાતો નહીં તો એક દિવસ માટે પણ ગરબાનો મબલખ આનંદ લૂટી શકાય છે એ ખૂબ આનંદની વાત છે મારા માટે.

ફ્લેશબેક

નવરાત્રી સમયે  દર વખતે મને અમદાવાદમાં રમેલા ગરબાની યાદો તાજી થઇ જાય છે. એક જમાનામાં સવારના 4-5 વાગ્યા સુધી ગરબા ગાવા નવરાત્રીમાં એ મારા માટે બહુ સામાન્ય વાત હતી. દિવાળી કરતા પણ મને નવરાત્રીનો ઉત્સાહ વધારે રહેતો હતો. અમે એ વખતે અમારા બ્લોકના ધાબા પર માતાજીની આરતી પણ કરતા હતા અને આજુબાજુના 4 બ્લોકના બધા લોકો આરતીમાં આવતા. આરતી પતે એટલે તરત જ પ્રસાદ આપવા જવાનું. અમારી આજુબાજુના 4 બ્લોકમાં દરેકના ઘરે જઇને અમે પ્રસાદ આપતા. આરતીનો વહીવટ પતે એટલે તરત જ ઘરે જઇ નહાઇ ધોઇને તૈયાર થઇને ખેલૈયા બની ગરબા રમવા પહોંચી જવાનું. અમારી સોસાયટીના ગરબા બહુ ફેમસ હતા અને લોકો સારી એવી સંખ્યામાં આવતા હતા. શરૂઆતના દિવસોમાં 2-3 વાગ્યા સુધી અને છેલ્લા 3-4 દિવસોમાં તો સવારના 4-5 વાગ્યા સુધી મન મૂકીને અમે નાચતા હતા. બે તાળી, ત્રણ તાળી, રાસ, ફ્રી સ્ટાઇલ, હીંચ, ભાંગડા એમ દરેક પ્રકારના ગરબા કમ ડાન્સ અમે કરતા હતા. નોમના ગરબા બાદ ગરબો વળાવવા જવાનું અને પાછા આવીને સોસાયટી દ્વારા આયોજીત ફાફડા જલેબીના કાર્યક્રમનો પણ લાભ લેવાનો. છેલ્લા દિવસે ઘરે આવતા સવારના 6-7 તો વાગી જ જતા. વળી મુગ્ધાવસ્થાના એ રંગીન સમયનું અને દિવસોનું શું કહેવું. કદાચ નવરાત્રીના નવ દિવસો એ જ જીંદગી છે એમ લાગતું હતું. અમુક મધુર યાદો હજી પણ દિલના એક ખૂણામાં સચવાયેલી છે. અમારા સોસાયટીની પ્રજા બહુ ગરબા રસિક હતી. અમારે સોસાયટીના કોઇ પણ કાર્યક્રમનું આયોજન હોય પણ ગરબા તો અચૂક હોય જ પછી એ હવનનો કાર્યક્રમ હોય કે ઉત્તરાયણ હોય. લોકો એટલા કેપેસિટી વાળા હતા કે ઢોલી બિચારા વગાડી વગાડીને થાકી જાય પણ અમારા નરબંકાઓ ના થાકે.

પાછા વર્તમાનમાં

પણ ते ही नो दिवसो गता: સમય જતા બધું છૂટતું ગયું. હવે પહેલાની જેમ ઠેક્ડા મારી નથી શકતો તેમ છતાંય ગરબા તો થોડા ઘણા રમી  જ લઉ છું. મને એમાં મઝા આવે છે. આશા રાખું કે 3જી ઓક્ટોબરના આ વખતના પ્રોગ્રામમાં મજા આવે. 

%d bloggers like this: