Ruhi on course of spirituality

આજે જમતા જમતા રુહી ધીમે ધીમે કંઇક ગાતી હતી. મેં ધ્યાનથી સાંભળ્યું તો એ ગાતી હતી :

वक्रतुंड महाकाय, सूर्यकोटी सम प्रभ,

निर्विध्नम कुरूमे देव, सर्व कार्येषु सर्वदा…

રુહી લગભગ આખો શ્લોક બરાબર બોલી. મેં એને પૂછ્યું કે કોણે શીખવાડ્યું તો કહે સ્કૂલમાં ટીચર prayerમાં કરાવે છે. રુહીને પૂછ્યું કે બીજી કઇ prayer ટીચર કરાવે છે તો એ પટ પટ બધી પ્રાર્થના/શ્લોક બોલવા લાગી.

गुरू ब्रह्मा, गुरू विष्णु,

गुरू देवो महेश्वरा।

गुरू साक्षात परब्रह्मा,

तस्मै श्रीगुरूवे नम:।।

ગાયત્રી મંત્ર પણ બરાબર બોલી ગઇ.

આ ઉપરાંત એણે સરસ્વતી દેવીનો પણ શ્લોક બોલવાનો પ્રયત્ન કર્યો. (મને પણ આ શ્લોક નથી આવડતો :))

सरस्वति नमस्तुभ्यं वरदे कामरूपिणि ।
विद्यारम्भं करिष्यामि सिद्धिर्भवतु मे सदा ॥

પછી એણે "अच्युतम केशवम" પણ બરાબર ગાયું.

મારી જાણ બહાર અને મારી કોઇ મહેનત વગર રુહી પોતાની આધ્યાત્મિક સફરમાં આટલું આગળ વધી ગઇ છે એ જાણીને મને ખરેખર આનંદ થયો. એની સ્કૂલના ટીચરનો પણ આભાર માનવો રહ્યો કે તેઓ છોકરાઓને પ્રાર્થના કરાવવાની તસ્દી લે છે. રુહી જે શ્લોકો બોલે છે એનો અર્થ એને ભલે ખબર ના હોય પણ એ જ્યારે થોડી વધૂ સમજતી થશે ત્યારે એ શ્લોકનો અર્થ અને પ્રાર્થના કરવા પાછળનો હેતુ આપોઆપ સમજી જશે.

આ બધી શ્લોક અને પ્રાર્થના ઉપરાંત સ્કુલમાં જમતા પહેલા પ્રાર્થના થકી આપેલા ભોજન માટે ભગવાનનો આભાર માનવાનું પણ શીખવાડ્યું છે. એટલે અમુક વખતે હવે જમતા પહેલા રુહી કંઇક ધીમે ધીમે બોલતી હોય છે પણ મને હજી બરાબર ખબર નથી કે એ શું પ્રાર્થના કરે છે.

પ્રાર્થનાઓ સાથે સાથે રુહીને ભારતનું રાષ્ટ્રીય ગીત "जन गन मन…." પણ હવે એકદમ બરાબર આવડી ગયું છે અને એમ પણ ખબર પડે છે કે રાષ્ટ્રીય ગીત ગાતી વખતે ટટ્ટાર ઉભા રહેવું જોઇએ. મને એ એની અંગ્રેજી ભાષામાં કહે કે if we don’t stand during National anthem then it’s disrespect. હમ્મ્મ્મ્મ….. આ ઉપરાંત એને સિંગાપોરનું રાષ્ટ્રીય ગીત પણ ઘણું બધું આવડી ગયું છે.

સ્કૂલમાંથી ભણવા ઉપરાંત બીજું સારુ શીખીને એ લાવે છે એ ખૂબ સારી વાત છે. સ્કૂલમાં બાળકોને મૂકો એટલે એને સત્તાવાર રીતે “Rat Race’”માં ઉતારી દીધા એવી લાગણી ના થાય તો જ એ શિક્ષણનો મતલબ કહેવાય…..

Advertisements

जय हिंद

ગઇ કાલે સાંજે રુહીએ મને સલામ મારીને કહ્યું "जय हिंद". હું વિચારમાં પડી ગયો કે આને વળી "जय हिंद" ક્યાંથી આવડી ગયું. મેં એને પૂછ્યું  કે કોણે શીખવાડ્યું "जय हिंद" કરતા તો મને કહે કે એની સ્કૂલમાં એના ટીચરે શીખવાડ્યું. એણે એમ પણ કહ્યું કે એણે ઇન્ડિયાનું રાષ્ટ્રીય ગીત પણ ગાયું હતું. મેં એને પૂછ્યું કે ક્યું ગીત ગાયું તો કહે जय हे… जय हे…. એમ ગાવાનું 🙂 (પહેલી વાર કદાચ એણે ઇન્ડિયાનું રાષ્ટ્રગીત ગાયું કે સાંભળ્યું હશે) . અત્યાર સુધી રુહીને Majulah Singapura (i.e. “Onward Singapore”) જે સિંગાપોરનું રાષ્ટ્રીય ગીત છે એ જ ગાતા સાંભળી છે એટલે મને તો રુહીને जय हे… जय हे….  ગાતા જોઇને આનંદ થયો :).

26મી જાન્યુઆરીએ રુહીએ સ્કૂલમાં રાષ્ટ્રધ્વજમાં કલર પણ કર્યો હતો. નીચે એની તસ્વીર છે.

IMG_0455

આ વખતે રુહીને સિંગાપોરની લોકલ સ્કૂલના બદલે ઇન્ડિયન મોન્ટેસરી સ્કૂલમાં મૂકી છે. ઇન્ડિયા પાછું જો આવવું હોય તો ઇન્ડિયાના સ્તર પ્રમાણે રુહીને તૈયાર કરવી જરૂરી હતી. સ્કૂલ થોડી મોંઘી પડે છે પણ એ વાતનો સંતોષ છે કે સ્કૂલમાં સારુ એ શીખી રહી છે. વળી ઇન્ડિયાનો માહોલ મળી રહે છે એ પણ પ્લસ પોઇંટ જ કહેવાય.  સિંગાપોરની લોકલ સ્કૂલ કરતા ભણવાનો બોજ થોડો વધારે છે પણ મને લાગે છે કે એની ઉંમર પ્રમાણે હવે થોડો બોજ આપવો જરૂરી પણ છે.  હવે હિંદી પણ લખવાનું એ શીખી રહી છે. લાગે છે એકાદ વર્ષમાં એ અંગ્રેજી, હિંદી અને ગુજરાતી ત્રણે ભાષાઓ પર પ્રભૂત્વ મેળવી લેશે.

London Dreams

આજકાલ ચાઇનીઝ ન્યુ યરના લીધે મીની વેકશન ચાલી રહ્યું છે અને ઘરે આરામ તથા થોડું હરવા ફરવાનું ચાલી રહ્યું છે. આ બાબતે મારો અને રુહીનો એક સંવાદ :

હું (રુહીને) : આજે સાંજે ક્યાં બહાર જવું છે?

રુહી           : લંડન 🙂

ખબર નહીં કંઇ રીતે પણ આજ કાલ રુહીને લંડનનો ચસ્કો બહુ લાગ્યો છે. એણે મને અત્યારથી જ કહી રાખ્યું છે કે એ 15 વર્ષની થશે એટલે લંડન જતી રહેશે અને અત્યારથી મને ટિકીટ અને વિઝા માટે કહી રાખ્યું છે. 🙂 હું વિચારતો હતો કે બાપ 30 વર્ષે અથડાતો કૂટાતો માંડ માંડ સિંગાપોર પહોંચ્યો અને ત્યાં જ અટકી ગયો જ્યારે આજકાલની પેઢીના 5 વર્ષના દેઢ ફૂટિયાઓ પણ લંડના સપના જોવા લાગ્યા છે અને ફોરવર્ડ પ્લાનિંગ કરવા લાગ્યા છે. હશે બેટા આશા રાખું કે તું 2022માં 15 વર્ષની થાય ત્યાં સુધીમાં લંડનના હાલ સુધરી જાય 🙂

મોર્ડન આર્ટ

નીચે મોર્ડન આર્ટનો એક નમૂનો મૂક્યો છે.

IMG_0193

આ મોર્ડન આર્ટ કરનાર કલાકાર છે રુહી અને કેનવાસ છે મારા ઘરની દિવાલ. એના હાથમાં પેન્સિલ આવી ગઇ અને સામે દિવાલરૂપી વિરાટ કેનવાસ હોય તો રુહીની અંદરનો કલાકાર જીવ પછી બીજુ કંઇ વિચારે? ઉપરનું ચિત્ર મારા ઘરના હોલના કેનવાસનું છે જ્યારે નીચેનું ચિત્ર બેડરૂમના કેનવાસનું છે.  IMG_0194

 

 

 

જેને આર્ટમાં રસ છે એ સમજી જશે કે બાજુનું ચિત્ર શું કહેવા માંગે છે પણ મારા જેવાને ખબર ના પડી. પછી મને રુહીએ સમજાવ્યું કે આ બોય(Boy) છે એટલે કે બોયનો સાઇડ પોઝ છે. જોયું એક જ આંખ દેખાય છે, નાક છે, મોં પણ છે. બસ કાન ખાલી થોડો અસામાન્ય લાગે છે પણ આટલી સ્વતંત્રતા તો બાળ કલાકારને આપવી જ રહી. 🙂

હમણાં થોડા વખત પહેલા રુહી માટે Poohના ચિત્રો વાળી ડ્રોઇંગ બુક લાવ્યા હતા. એમાં માથાથી પગ સુધી Poohને લીલા રંગથી રંગી નાંખ્યો. મને લાગ્યું કે કદાચ “Environment Friendly” Pooh બનાવ્યો હશે. 🙂

 

 

 

 

 

 

 

રુહી બેટા તારી કલાની હું કદર કરુ છું પણ તારી આ કલા મને હું જ્યારે ઘર છોડીને જઇશ ત્યારે બહુ મોંઘી પડશે.આવા અમૂલ્ય સર્જનને દૂર કરવાનું મન નહોતું થતું તો પણ મારે અને વિભાએ આ ભગીરથ કાર્ય કાલે રાત્રે હાથમાં લેવું પડ્યું અને હજી પણ એ પૂરું નથી થયું. આ અમૂલ્ય સર્જનનું નામોનિશાન દૂર થઇ જાય એ પહેલા એનો ફોટો લઇને સંગ્રહી રાખવાનો મને વિચાર આવ્યો.

IMG_0098

 

 

 

 

 

 

તાજેતરમાં લીધેલો રુહીનો એક સરસ ફોટો.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

આમ જોવા જઇએ તો બાળકોના નાનપણના ફોટા સાથે એણે કરેલા તોફાનોને પણ ફોટામાં સંગ્રહવા જોઇએ. જ્યારે બાળકો મોટા થાય ત્યારે એને બતાવી શકાય કે આ જુઓ તમારા પરાક્રમો. રુહી પણ મોટી થશે ત્યારે એને આ બતાવીશ.

પાર્થે ચઢાવ્યું બાણ :)

ગઇ કાલે “Shrek” મૂવી જોવા ગયા હતા. મૂવીમાં બહુ મજા ના આવી. મૂવીના animationમાં કંઇ નવીનતા નથી અને વાર્તા પણ કંઇ જામે એવી નહોતી. રુહીને પણ મૂવીમાં કંટાળો આવી ગયો પણ કંટાળો આવવા છતાં થિયેટર હોલમાં બહુ ધમાલ કે બૂમાબૂમ ના કરી એ સારુ થયું.

IMG_0152

હવે એમ થાય છે કે રુહીને લઇને મૂવી જોવા જઇ શકાય પણ પછી એમ થાય કે કદાચ સારી animation મૂવીમાં એ ધમાલ કર્યા વગર એ બેસી રહે પણ 2-2.5 કલાકના બોલીવૂડ મૂવીમાં શાંતિથી ના બેસી રહે. ફરી ક્યારેક હવે બોલીવુડ મૂવી માટે સાથે જવાનો પ્રયત્ન કરી જોઇશું.

મૂવી જોવા માટે Suntecમાં ગયા હતા. થિયેટર પર થોડા વહેલા જ પહોંચી ગયા હતા એટલે આજુ બાજુ થોડી રખડપટી થઇ શકે. આજુ બાજુ ફરતા જોયું તો થિયેટરની સામે એક દુકાનમાં તીરંદાજી (archery) કરવા માટેની વ્યવસ્થા હતી. દુકાનમાં જઇને જોયું તો એક જ હરોળમાં લગભગ 6-7 નિશાન લગાવવા માટેના બોર્ડ હતા. લોકો પોતાના તરકશમાંથી એક પછી એક બાણ નિકાળી નિશાન લઇને તીર ચલાવી રહ્યા હતા. 5 ડોલરમાં તમે 12 વખત નિશાન લઇને તીર ચલાવી શકો. બહુ મોંઘું ના કહેવાય એટલે મેં અને મારા મિત્રે હાથ અજમાવવાનું નક્કી કર્યું. મારા મોટા ભાગના તીર બોર્ડ પર તો લાગ્યા પણ એક્દમ વચ્ચે નિશાન ના સાંધી શક્યો. પહેલા નાના હતા ત્યારે ફાટેલા પતંગની સળીઓમાંથી તીર અને કમાન બનાવતા અને રમતા પણ આજ કાલના આધુનિકા તીરા કામઠા બહુ અલગ હોય છે. કમાન કે ધનુષ્ય જેને કહેવાય એ હવે ધાતુના આવી ગયા છે અને બહુ ભારે હોય છે. ખાલી 12 વખત તીર ચલાવ્યા તો પણ મારો હાથ ખાલી ધનુષ્ય પકડીને દુખી ગયો. તીર પણ મજબુત અને અલગ પ્રકારના હોય છે.

એકંદરે મઝા આવી. લગભગ ત્રણ વર્ષ પછી તીરંદાજી કરી. આ પહેલા મલેશિયા ગયા હતા ત્યારે ત્યાંના થીમ પાર્કમાં તીરંદાજી કરી હતી. સિંગાપોરમાં તીરંદાજી માટેની સગવડ ક્યાં છે એ ખબર નહોતી પણ હવે જ્યારે મન થશે ત્યારે આ જગ્યાએ જઇને મારા દુશ્મનનો ફોટો લગાવીને તીર ચલાવી સંતોષ મનાવી લઇશ 🙂 નીચે તીર ચલાવતો મારો ફોટો છે. મને ખાલી મારો દુશ્મન જ દેખાઇ રહ્યો છે 🙂

IMG_0147

 

   અમુક વાક્યો યાદ આવે છે તીરંદાજીને લગતા :

   1. પાર્થને કહો ચઢાવે બાણ, હવે તો યુધ્ધ એ જ ઉધ્ધાર.

   2. નિશાન ચૂક માફ, નહીં નીચું નિશાન.

Chingay Fiesta @Tampines

સિંગાપોરમાં દર વર્ષે ચાઇનીઝ નવા વર્ષ બાદ Chingay paradeનું આયોજન થતું હોય છે. આ પરેડમાં જુદાજુદા વિષય અને માહિતીને લગતા ફ્લોટ રજૂ કરવામાં આવે છે વળી નાચ ગાન સાથે કાર્નિવલનો (બ્રાઝીલના કાર્નિવલની જેમ) માહોલ જમાવાય છે. આ પરેડનો ઇતિહાસ અને વધૂ માહિતી વીકી પર છે.

આ પરેડનો મુખ્ય ઉદ્દેશ સિંગાપોરમાં પર્યટન ઉદ્યોગને પ્રોત્સાહન આપવાનો મને લાગે છે. દર વર્ષે આ પરેડ ભવ્યાતિભવ્ય થતી જાય છે અને જોનારા લોકોને ખરેખર મજા આવે એવી હોય છે. મેં આ પરેડ હજી સુધી રૂબરૂમાં નથી જોઇ કારણ કે રુહી નાની હોય એટલે લઇને જવું ના ફાવે. આ વખતે RCમાંથી 20 ડોલરમાં જ ટિકીટ મળતી હતી તો પણ ના ગયો (કેમ? – જવાબ : આળસ :)) જો કે મુખ્ય પરેડ પત્યા બાદ ગયા મહીને ટેમ્પીનીસમાં જ આવી મીની પરેડનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું અને એમાં મુખ્ય પરેડમાં જ રજૂ કરાયેલા અમુક ફ્લોટ લાવવામાં આવ્યા હતા. નાચ ગાન સાથે આ મીની પરેડ ટેમ્પીનીસમાં લગભગ દરેક સ્ટ્રીટમાં ફેરવવામાં આવી હતી અને જે લોકો પરેડ નહોતા જોઇ શક્યા એ લોકોને (ફૂલ નહીં તો ફૂલની પાંખડીના ન્યાયે) મીની પરેડ ઘર આંગણે જોવા મળી. નીચે પરેડની ઝાંખી કરાવતો વિડીયો છે અને અમુક ફોટા પણ છે.

 

પરેડની સાથે સાથે ચાઇનીઝ સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો પણ હતા. કાર્યક્રમો પત્યા બાદ નાના પાયે આતશબાજીનો પણ કાર્યક્રમ હતો પણ આતશબાજીમાં દારૂગોળાનો એટલો બધો ધૂમાડો થયો કે પબ્લિક હેરાન થઇ ગઇ. જો થોડી વધારે વાર ધૂમાડો ચાલુ રહ્યો હોત તો કદાચ તકલીફ થઇ ગઇ હોત અને નાસભાગ થઇ ગઇ હોત. મોટા અને નાના છોકરાઓ માટે ફન ગેમ્સ પણ હતી. હું અમુક ગેમ્સમાં સ્ટીકર, પેન્સિલ, પાઉચ જેવા નાના નાના ઇનામો જીત્યો. રુહીને તો બહુ જ મઝા પડી કૂદકા મારવાની.

 

એકંદરે કાર્યક્રમ અને પરેડમાં મઝા આવી.

મોટા એટલા ખોટા

ગઇ કાલે રાત્રે રુહીને હું ખૂબ વઢ્યો અને પાછળ એક લગાવી પણ દીધી. અમુક વખતે લાલ આંખ કરવી જરૂરી છે કારણ કે થોડી ઘણી શિસ્તની આદત બાળકમાં રાખવી જરૂરી છે. ડેડીનો ગુસ્સો જોઇને રુહી રડતા રડતા એની મમ્મી પાસે જતી રહી અને મમ્મીને ફરિયાદ કરવા લાગી. પછી થોડા વખતમાં એની મમ્મી સાથે એ સૂઇ પણ ગઇ.

સવારે તો રુહી ઉઠે એ પહેલા હું ઓફિસ જવા નીકળી ગયો હતો અને સાંજે લગભગ 8:30 વાગ્યે હું ઘરે આવ્યો. જેવો હું દરવાજામાં આવ્યો કે રોજની આદત મુજબ મને જોઇને રુહી “ડેડ્ડી” કહીને કૂદકો મારીને મને વળગી પડી. (રોજ રુહી પાસેથી આટલું વ્હાલ પામીને ડેડ્ડીનો તો આખા દિવસનો થાક ઉતરી જાય છે.) બસ પછી અમે સાથે જમવા બેઠા અને નીચે બોલ લઇને બાસ્કેટ બોલ કોર્ટમાં રમવા ગયા. રુહી અને હું બહુ રમ્યા અને પછી ઘરે આવીને રુહી મારી સાથે cheers (જ્યુસ પીને) કરીને સૂઇ ગઇ.

જો કે આ આખા ઘટનાક્રમે મને વિચારતા કરી મૂક્યો. મને વિચાર આવ્યો કે જો કોઇએ મારી સાથે આવું કર્યું હોત (એટલે કે ઝઘડો કરવાનું, બોલાચાલી કરવાનું, વગેરે)  તો હું એ ભૂલી જઇને એ વ્યક્તિને માફ કરીને પહેલાની જેમ જ એની સાથે વ્હાલથી રહી શકીશ? જવાબ ચોક્ક્સ છે ના. આનું કારણ છે હવે હું મોટો થઇ ગયો છું. હું વધારે પડતો બુધ્ધિશાળી થઇ ગયો છું. હું વધારે પડતો વિચારતો થઇ ગયો છું હું વધારે પડતો અભિમાની થઇ ગયો છું. વગેરે વગેરે. મોટા થઇએ એટલે જાણ્યે અજાણ્યે સમજ સાથે આ બધા ગુણો કે અવગુણો આપણામાં આવી જતા હોય છે. આપણે પોતાની જાતને બીજાથી ઉપર સમજવા લાગતા હોઇએ છીએ. નાના છોકરાઓને હજી એવી વિચારશીલતા છે નહીં એટલે જ તેઓ બધું ભૂલી જઇને બધાં સાથે પ્રેમભાવથી રહી શકે છે. બાળકોનું હ્રદય એકદમ ચોખ્ખું છે. જ્યારે આપણે મોટેરાઓ આવો શુધ્ધભાવ નથી રાખી શકતા. એટલે જ કદાચ ગુજરાતીમાં કહેવત પણ છે કે “મોટા એટલા ખોટા”. અંગ્રેજીમાં આજ વસ્તુના સંદર્ભમાં કહેવાય છે કે “Ignorance is bliss”. જ્યાં સુધી ખબર નથી ત્યાં સુધી સુખી છીએ. એક વખત સારા નરસાની ખબર પડવા લાગે એટલે આપણે કેવા દુ:ખી થવા લાગીએ છીએ.

ઘણાં વખત પછી આ પ્રકારનું મનોમંથન કર્યું.

%d bloggers like this: