ઇન્ડિયા ડાયરી – 5 : સરકારી બેંકોથી ભગવાન બચાવે

આપણા દેશમાં કદાચ બધું સૂધરશે પણ સરકારી કામકાજ તો નહીં જ સુધરે. આ વખતે મકાનના કામકાજના લીધે અને પૈસાના મોટા વહીવટના લીધે આ સરકારી બેંકોમાં બેઠેલા સરકારી જમાઇઓ સાથે મારો પનારો પડ્યો. સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા એ દેશની સૌથી મોટી બેંક છે પણ કામકાજના મામલામાં એટલી જ ખોટી છે. મને ખબર નથી પડતી કે કંઇ રીતે એ દેશની સૌથી વધૂ નફો રળતી બેંક છે.

આ વખતે ઘર પાસેની સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયાની બ્રાંચના કેટલાક અનૂભવો જોરદાર રહ્યા. એક તો બેંક અંદરથી એક્દમ ગંદી ગોબરી હતી (આટલા હલકા શબ્દો પણ બહુ સારા છે બેંકના અંદરની સ્વચ્છતા વિશે). મારા ઘર પાસેની સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયાની બ્રાંચમાં પણ હવે ICICI બેંકની જેમ પૈસા ઉપાડવા/મૂકવા માટે ટોકન આપવાની પ્રથા હવે ચાલુ કરી છે. કોઇને લાગે કે સારુ છે ને ટોકન આપવાથી કોઇ વચ્ચે ઘૂસ ના મારે. પણ ટોકન લેવા માટે કોઇ મશીન નહોતું પણ એક ભાંગ્યા ટૂટ્યા ટેબલ પર એક ચોથી કક્ષાના બેંકના કર્મચારીને બેસાડ્યો હતો. હવે ખબર નહીં એ ટોકન આપવાવાળા ભાઇના મગજમાં શું હશે પણ એ તો પોતાની જાતને બેંકના મેનેજરથી પણ ઉપર ગણતા હતા. લોકો પર પરમ ઉપકાર કરતા હોય અને પોતાના ગજવામાંથી દાનરૂપે બધાંને પૈસા અપાવતા હોય એ રીતે બધા સાથે વર્તન કરતા હતા. આપણા જેવા ભણેલા લોકો સામે તો ટે ટુ શું કરે એ પણ જો કોઇ ચાલી વાળો, કારીગર કે નાનો માણસ હાથ આવી ગયો તો થયું એને ખખડાવી જ નાંખે. સરખી માહિતી પણ નહીં આપવની કે શું કરવાનું? કોઇ યાર તમને કંઇ પૂછે તો ખબર હોય એ પ્રમાણે શાંતિથી જવાબ આપવામાં ખબર નહીં શું જતું હશે લોકોને? ટોકન નંબરના announcement અને display માટે સુવિધા હતી તો પછી ટોકન આપવા માટે પણ એક મશીન મૂકવાનો ખર્ચો કરી દીધો હોત બેંકે તો કેટલું સારુ હોત? કમ સે કમ ટોકન આપવાવાળા પેલા હલકટ માણસના ગોદા ખાવામાંથી અભણ, મજૂર પ્રજા તો બચી જાત.

બેંકમાં કેશ કાઉન્ટર ત્રણ હતા પણ માણસ તો કાયમ કોઇ પણ બે કાઉન્ટર પર જ હોય કારણ કે કોઇ ને કોઇ કાઉન્ટરવાળા ભાઇ તો ચા પાણી કરવા ગયા જ હોય. માણસોને પૈસા આપવામાં પણ યાર કેટલી વાર કરવાની? બધાને કામ કરવાના બદલે બસ આંટાફેરા કરવા જ ગમે. એક કામ કરવા માટે પાછા ત્રણ જણ ભેગા થાય અને પાછા ત્રણ જણા ભેગા થઇને કામ તો ના જ પતાવે. એક ગોખલામાં “Customer Relationship Officer”નું સુવાળું નામ આપીને એક ભાઇને બેસાડવામાં આવ્યા હતા. એ ભાઇ જાણે ઘરમાં બેઠા હોય એમ મસ્ત શર્ટના ઉપરના બે બટન ખોલીને મોંના ગલોફામાં ગુટકા ચબાવતા હોય. કોઇ કસ્ટમર આવે તો પણ મોંમાં ભરેલા ગુટકાને લીધે વાત પણ ના થઇ શકે. હું વાત કરવા ગયો તો મારી સામે જ એમણે એમની બાજુમાં મૂકેલી પિકદાનીમાં થૂંકીને મારી સાથે વાત કરી. મને એવો ગુસ્સો આવ્યો કે સાલાને બેંકની બહાર ઢસડીને લઇ જઉ અને બે લગાવું. એક વખત એક ભાઇએ વાંધો લીધો કે કેશ આપવામાં વાર કેમ થાય છે તો કેશ કાઉન્ટરવાળા ભાઇએ કહી દીધું કે સિસ્ટમ સ્લો છે. કાઉન્ટરવાળા ભાઇએ બૂમ પાડીને મેનેજરને કીધું કે સિસ્ટમ સ્લો ચાલે છે. પત્તમ. મેનેજર સાહેબ દોડયા સર્વર restart કરવા. અડધા કલાકે સર્વર ફરી પાછું કામ કરતું થયું અને અડધા કલાક સુધી સરકારી જમાઇઓને મઝા પડી ગઇ પણ એમાં પૈસા માટે રાહ જોતી પબ્લિકની તો લેવાઇ ગઇને.

હવે સવાલ એમ થાય કે આજકાલ એટીએમની સુવિધા છે તો પછી શું કરવા બેંકમા જવાનું પૈસા ઉપાડવા. જવાબ છે મારા ઘરની આસપાસના 5 કિમીના વિસ્તારમાં બે એટીએમ છે સ્ટેટ બેંકના પણ એમાંથી એક એટીએમ તો ધનતેરસ પરથી જ રજા પર ઉતરી ગયું હતું. ત્યાં ધનતેરસથી લઇને મેં એક જ પાટિયું લટકતું જોયું હતું કે "એટીએમ બંધ છે માત્ર સ્ટેટમેન્ટ નીકળશે". (મને એમ થાય કે આ સ્ટેટમેન્ટો કાઢવા માટે એટીએમ મૂક્યા છે? પબ્લિકે ખાલી પોતાના પૈસા કાગળિયામાં લખેલા જોઇને ખુશ થવાનું?) દિવાળીના સમયે જ્યારે પબ્લિકને પૈસાની જરૂર હોય ત્યારે જ જો એટીએમ ના ચાલે તો શું કરવાનું? દિવાળી સમયે બધાંને સમયની મારામારી અને કામની દોડાદોડી રહેતી હોય ત્યારે બેકંમાંથી પોતાના પૈસા લેવા જેવા કામ માટે પણ કલાક બગાડવો પડે એ કેટલી હદે યોગ્ય છે? બીજા એટીએમમાં તો વારે ઘડીએ પૈસા જ ખાલી થઇ જાય અને હદ તો ત્યાં થાય કે બ્રાંચની બાજુનું જ એટીએમ ખટારાની જેમ બંધ પડ્યું હોય.

મને સૌથી વધૂ ગુસ્સો એ વાતનો આવે કે કોઇના મનમાં કામ કરવાની ભાવના જ ના હોય. એમ નહીં કે કોઇનું કામ હાથમાં લીધું તો ખતમ કરીએ અને એ માણસને છૂટો કરીએ. કોઇ કંઇ પૂછે તો કંઇ જવાબ સરખો નહીં આપવાનો અને પૂછનારને બેસવા માટે કહેવાનું. એ બિચારો 15-20 મિનીટ બેસે પછી એને બોલાવીને 1 મિનીટમાં રવાના કરી દેવાનો. એના કરતા પૂછે એ વખતે જ નાના કામો માટે સાચુ માર્ગદર્શન આપો તો શું વાંધો? એની 15-20 મિનીટ ના બચે? મારા PPF માં પડેલા પૈસા આપવામાં પણ એટલા જ નાટક થયા. હું પહેલા પૂછવા ગયો તો મને એક ફોર્મ આપ્યું અને કહે કે ભરીને આપો. મેં ભરીને આપ્યું તો કહે કે પાન કાર્ડની કોપી જોઇશે. એટલે મારે ઘરે ભાગવું પડ્યું પાન કાર્ડ માટે. પછી કોપી કરીને આપી તો મને કહે કે રેવન્યુ સ્ટેમ્પ જોઇશે અને એના પર સહી કરીને આપવી પડશે. એટલે મારે ભાગવું પડ્યું પોસ્ટ ઓફિસ રેવન્યુ સ્ટેમ્પ લેવા. હવે જોવા જેવી વાત એ હતી કે પોસ્ટ ઓફિસમાં પણ એક પણ રેવન્યુ સ્ટેમ્પ નહીં. બોલો કેટલી લાચારી મારી? હવે મારે ક્યાં જવાનું? મેં પછી ત્યાં પોસ્ટ ઓફિસમાં કાઉન્ટર પર બેસેલા બેનને વિનંતીના સૂરમાં કીધું કે એક જ જોઇએ છે તો જરા જુઓ હોય તો. અને પછી મારા પર ભગવાનની કૃપા થઇ અને એ બેનના હ્રદયમાં રામ વસ્યા અને મને એમણે ક્યાંકથી રેવન્યુ સ્ટેમ્પ લાવી આપી. બોલો હવે આને શું કહેવાય બેનની પરગજુતા કે એમણે મને એક રેવન્યુ સ્ટેમ્પ આપી કે પછી એ બેનનું આળસુ પણું કહેવું કે જોયા વગર જ નથી કહીને બધાંને રવાના કરી દેવાના કે પછી નાલાયકી કહેવી કે લોકોને ખાલી ખાલી હેરાન કરવાના અને પછી તમારા આગળ રોવે એટલે કામ કરવાનુ? મને મારા પૈસા ઉપાડવા માટે લોકો 2 કલાક સુધી આમ તેમ ફંગોળે રાખે એ કેટલી હદ સુધી યોગ્ય છે? જો બેંકવાળા મને ફોર્મ આપતી વખતે જ કહી દે કે ફોર્મ ભરીને પાન કાર્ડની કોપી સાથે રેવન્યુ સ્ટેમ્પ પર સહી જોઇશે તો કેટલો ટાઇમ બચે મારો? આ તો પહેલા ફોર્મ લેવા અને ત્યારબાદ ફોર્મ ભરીને આપવા માટે સાહેબના ટેબલ આગળ 15-20 મિનીટ રાહ જોવાની પછી પાન કાર્ડ લઇ આવો એટલે ફરીથી રાહ જોવાની અને પછી રેવન્યુ સ્ટેમ્પ લઇને આવું એટલે ફરી પાછી 15-20 મિનીટ રાહ જોવાની. જાણે મારે દિવસમાં એ એક જ કામ હોય.

મારે હોમ લોન લેવાની હતી ત્યારે સ્ટેટ બેંકમાંથી લેવાનો પણ વિકલ્પ હતો કારણ કે સૌથી ઓછો વ્યાજનો દર 8% સ્ટેટ બે6કનો જ છે. મમ્મીએ ફોન કરીને માણસને આવવા કહ્યું પણ એમ કંઇ માણસ આવે મળવા. છેવટે મમ્મી પોતે બેંકમાં જઇને માહિતી લાવ્યા. પણ પછી એમાં માથાકૂટ વધારે લાગી એટલે માંડી વાળ્યું. છેવટે 8.75% લેખે ICICI બેંકમાંથી લોન લીધી. ભલે 0.75% વ્યાજ વધારે જાય પણ માથાકૂટ તો નહીં. હાશ બચી ગયા.

કદાચ બધી સ્ટેટ બેંકની બ્રાંચમાં આ રીતે કામ ના પણ થતું હોય. ક્દાચ મારા નસીબમાં આવા લોકો જોડે માથા ફોડવાના લખાયા હશે. જે પણ હોય પણ એક વાત છે કે સરકારી કર્મચારી ક્યારેય કામ નહીં કરે.  દેશ ચાલે છે એ તો ઉપરવાળાની કૃપાથી🙂. મને એમ થાય કે ઇન્ડિયામાં સરકારી કર્મચારીઓના રેઢિયાળપણાના લીધે રોજ કેટલા Manhour ફાલતુ જતા હશે. જો આ સમયનો લોકો યોગ્ય ઉપયોગ કરે તો ઇન્ડિયા વિકાસશીલ દેશ ના રહે. ખાલી 5 વર્ષમાં વિકસીત દેશ થઇ જાય.

3 Responses

  1. I am agree with your points because I have faced the same kind of problems many times. Here I am writing one of my experiences with state bank. Few years back I used to get salary cheque from the company where I was working and then I used to deposit it into State Bank. Initiall I liked that service because my account was in ahmedabad and I was able to deposit my cheque in gurgaon (near delhi). But once I deposited the cheque into bank but couldn’t get the salary in my account for 15 days. So i asked my HR and they said the amout had beed deducted from the company’s account so i went to state bank. Manager wrote my details and said not to worry about it. This went for two months. I got next month salary but still that previous month’s cheque could not get cleared. At last I went to manager and again he said the same word i.e. Give me your details. I opened his notepad (which was in front of him) and showed my details, which he had written 2 months back. Then I asked him about his head office address and the name of a his superior boss. He was bit frightened. He asked me to sit for a while and went into another cabin. Did some procedure and came back and said money has been deposited into my account. I didn’t understand what was the problem. So I again asked him. He said your cheque is not yet cleared but he had some special power so he deposited money into my account. Then he said there are so many bugs into the software so sometime this kind of things happen. Very funny at last all the blame is on software. When these people will learn to provide customer satisfaction? Answer is – When all the nationalize banks will become private. Then this people know how to work. Till then God saves India.

    • સુધીર,
      બેંક જે સોફ્ટવેર વાપરતી હશે એ મારા જેવા કોઇ પ્રોગ્રામરે લખ્યું હશે🙂

  2. […] 05 […]

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: